Олимлар мия импланти орқали фалаж беморлар нутқини тиклади
Маълумки, нейропротез фалажликдан азият чекаётган шахсларнинг мулоқот қилиш имкониятини тиклашда юқори салоҳиятга эга. Фақат табиий нутқ тезлиги ва ифодалилигига эришиш ҳануз мураккаб вазифа бўлиб келаётган эди.
Олимлар аъзоси ва овоз пайи оғир даражада фалажланган бемор устида тадқиқот ўтказиб, миянинг нутқ пўстлоғидан олинган юқори аниқликдаги сигнал орқали асл вақт режимида бир йўла уч йўналиш – матн, овоз ва юз аватари анимацияси юқори натижали таржима жараёнини амалга оширди.
Бемор ичида гаплашишга ҳаракат қилган пайт тўпланган мия сигнали – нейрон коди ёрдамида сунъий интеллект модели ўқитилди. Натижада ушбу махсус дастур – декодер миядаги мураккаб сигнал шифрини очиб, инсон тушунадиган шаклга айлантиришга эришди. Шу тариқа матнни шакллантириш бўйича дақиқасига ўртача 78 сўз тезлиги ва нисбатан кам хато даражаси қайд этилди.
Товуш йўналишда беморнинг жароҳатдан олдинги овозига мослаштирилган тушунарли тин синтез қилинди, аватар йўналишида эса нутқ ва бошқа имо-ишора учун виртуал юз ҳаракати бошқарилди. Тизим бор-йўғи икки ҳафтадан камроқ вақт ичида юқори аниқлик билан ишлай бошлади. Бундай кўп тармоқли ёндашув оғир фалажликка учраган инсонларга тўлиқ ва табиий мулоқотни қайтаришда улкан имконият очади.
Ф.Яхшибоева, ЎзА
