Ҳурмуз инқирози Европа Иттифоқига 41 млрд евро зарар келтирди (+видео)
Эрондаги урушдан кейин нархларнинг кескин ошиши ва Яқин Шарқда таъминотдаги узилишлар туфайли Европа давлатлари ёқилғи импорти учун қўшимча миллиардлаб евро сарфлади. Европа ва халқаро ташкилотлар Еврокомиссия раиси Урсула фон дер Ляйенни нефть ва газдан воз кечиш режасини тақдим этишга чақирмоқда, деб хабар берди Euronews.
Энергетика ва тоза ҳаво тадқиқотлари марказит ҳисоботига кўра, Нидерландия, Италия, Франция ва Испания Яқин Шарқдаги таъминотдаги узилишлар сабаб ёқилғи импорти учун қўшимча харажатлари энг кўп ошган ўнта давлат қаторига киради. 2026йил март-август ойлари оралиғида Нидерландия тахминан 11,5 миллиард евро қўшимча харажат қилган. Ундан кейин Италия — 12,7 миллиард евро, Франция — 10,8 миллиард евро ва Испания — 8,8 миллиард евро қўшимча сарфлаган. Ушбу тўртта давлат қазиб олинадиган ёқилғи учун жами қарийб 41 миллиард евро қўшимча маблағ сарфлаган, аммо импорт ҳажмини оширмаган.
Бу рақамлар Европа иқтисодиёти жаҳон нефть ва газ нархларига қанчалик боғлиқ эканини кўрсатади.
Суюлтирилган табиий газ нархи Атлантика ҳудудида 60 фоизга, Тинч океани ҳавзасида эса 75 фоизга ошган. АҚШ ва Исроил 28 февраль куни Эронга қарши уруш бошлаганидан бери дизель ва бензин нархи 59 фоизга кўтарилган.
Яқин Шарқдаги йўқотилган таъминот ўрнини қоплаш учун АҚШ ва Норвегия йилнинг биринчи чорагида Европа Иттифоқига нефт маҳсулотлари етказиб берувчи энг йирик давлатларга айланган.
Европа учун дизель ёқилғисининг етишмаслиги айниқса оғир кечмоқда, чунки Европа Иттифоқи юк ташиш, қишлоқ хўжалиги ва саноатда бу ёқилғига катта даражада боғлиқ. Ёқилғи нархининг ошиши бутун таъминот занжири бўйлаб харажатларни кўпайтиради ва охир-оқибат товарлар нархининг ошишига олиб келади.
2020 йилдан бери Европа Иттифоқида ишга туширилган тоза энергетика қувватлари инқирознинг дастлабки беш ойида импорт қилувчи давлатларга қазиб олинадиган ёқилғи хариди учун 36 миллиард евро тежаш имконини берган. Шунинг учун экологик ташкилотлар Европа Иттифоқини қазиб олинадиган ёқилғидан воз кечишга чақирмоқда. Айни пайтда Европанинг ва халқаро ташкилотларнинг 100 дан ортиқ вакили имзолаган мактубда Европа Комиссияси раиси Урсула фон дер Ляйендан умумий стратегия ишлаб чиқиш ва қазиб олинадиган ёқилғидан воз кечиш режасини эълон қилиш сўралган. Мактубда Европа учун ҳозирги қазиб олинадиган ёқилғи инқирозини сўнгги инқирозга айлантириш мақсадида илмий асосланган ва мустақил кенг қамровли ҳисобот тайёрлашга чақириқ билдирилган.
<iframe width="650" height="420" src="https://www.youtube.com/embed/LVeQWiv_eZU" title="Hurmuz inqirozi Yevropa Ittifoqiga 41 mlrd yevro zarar keltirdi" frameborder="0" allow="accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share" referrerpolicy="strict-origin-when-cross-origin" allowfullscreen></iframe>Кенжа Бекжонов, Искандар Исматов, ЎзА
