Энг оммабоп кредит тури қайси?
Ўзбекистонда банк тизими орқали иқтисодиётни молиялаштириш ҳажми барқарор ўсишда давом этмоқда. Марказий банк маълумотларига кўра, аҳоли ва бизнеснинг кредит маблағларига бўлган талаби юқорилигича сақланиб қолмоқда. Айниқса, ипотека, микрокредитлар, кредит карталари ҳамда бизнесни қўллаб-қувватлашга қаратилган молиявий инструментларга қизиқиш ортиб бормоқда.
2026 йил 1 июнь ҳолатига банк тизимининг жами кредит қолдиғи 636 триллион сўмни ташкил этиб, йил бошига нисбатан 5,3 фоизга ўсди. Бу мамлакат иқтисодиётида кредитлаш фаоллиги изчил давом этаётганини англатади.
Марказий банк маълумотларига кўра, жисмоний шахсларга ажратилган кредитлар ҳажми 232,9 триллион сўмга етиб, йил бошига нисбатан 5,7 фоизга ошган.
Аҳоли кредитлари таркибида энг катта улушни ипотека кредитлари ташкил этмоқда. Уларнинг умумий ҳажми 85,2 триллион сўмга етган бўлиб, ярим йиллик ўсиш 7,3 фоизни ташкил қилди. Бу аҳолининг уй-жойга бўлган талаби ҳамон юқори эканини кўрсатади.
Шунингдек, кичик молиялаштириш воситаларига ҳам қизиқиш ортмоқда. Жумладан, микрокредитлар ҳажми 44,9 триллион сўмга етиб, 11 фоизга ошди. Микроқарзлар ҳажми эса 50,2 триллион сўмни ташкил этиб, 2,6 фоизга кўпайди.
Энг юқори ўсиш эса кредит карталари ва овердрафтлар сегментида қайд этилди. Ушбу йўналишда кредитлаш ҳажми 24,3 фоизга кенгайди. Бу эса аҳолининг қисқа муддатли молиявий эҳтиёжларини қоплашга хизмат қилувчи маҳсулотларга талаб ошиб бораётганидан далолат беради.
Юридик шахсларга ажратилган кредитлар ҳажми 403,1 триллион сўмга етиб, йил бошига нисбатан 5,1 фоизга ўсди. Корпоратив кредитлаш банк тизими кредит портфелининг асосий қисмини ташкил этишда давом этмоқда. Шу билан бирга, бизнес учун муқобил молиялаштириш инструментларига қизиқиш ҳам ошиб бормоқда. Жумладан, лизинг ва факторинг операциялари 19,7 фоизга, банклараро кредитлар эса 43,2 фоизга ўсди. Бу эса тадбиркорлик субъектлари учун молиявий хизматлар тури ва имкониятлари кенгайиб бораётганини кўрсатади.
Экспертларнинг фикрича, кредит портфели таркибидаги ўзгаришлар иқтисодиётнинг турли соҳаларида инвестиция ва истеъмол фаоллиги сақланиб қолаётганини англатади.
Ипотека кредитларининг ўсиши аҳолининг уй-жойга бўлган эҳтиёжи юқори эканини тасдиқласа, микрокредит ва микроқарзлар ҳажмининг ортиши кичик бизнес ҳамда ўзини ўзи банд қилиш фаолиятини молиялаштиришга бўлган талаб билан изоҳланади.
Кредит карталари ва овердрафтлар сегментининг юқори суръатларда ўсиши эса банк хизматларининг рақамлашуви ва аҳолининг замонавий тўлов инструментларидан фойдаланиш даражаси ортиб бораётганини кўрсатади.
Умуман олганда, Марказий банк маълумотлари мамлакатда ҳам аҳоли, ҳам бизнес учун кредитлаш фаоллиги сақланиб қолаётганини, иқтисодиётнинг уй-жой қурилиши, кичик тадбиркорлик ва истеъмол бозори каби йўналишларида талаб юқори эканини яна бир бор тасдиқламоқда.
Шаҳноза Маматуропова, ЎзА
