Раҳбар фаолияти натижага қараб баҳоланади

Муносабат

Бугунги давр раҳбардан кечаги кун мезонлари билан ишлашни эмас, эртанги кун масъулиятини бугундан ҳис қилишни талаб қилмоқда. Президентимиз Шавкат Мирзиёев раислигида ўтказилган навбатдаги видеоселектор йиғилиши ҳам айнан шу ҳақиқатни яна бир бор очиқ кўрсатди: мамлакат ривожи учун фақат яхши кўрсаткичларнинг ўзи етарли эмас. Муҳими бу кўрсаткичлар ортида қандай меҳнат, қандай тизим, қандай масъулият ва халқ ҳаётида қандай реал ўзгариш борлигидир.

2026 йилнинг биринчи чораги якунлари бўйича иқтисодиётда ижобий натижалар қайд этилди. Ўсиш бор, ҳаракат бор, изланиш бор. Лекин давлатимиз етакчисининг асосий талаби шуки: натижалар раҳбарларни хотиржам қилмаслиги керак. Чунки хотиржамлик тараққиётнинг энг хавфли тўсиғидир.
Бугун дунё аввалгидек сокин эмас. Халқаро майдонда рақобат кучаймоқда, бозорлар тез ўзгармоқда, ресурслар учун кураш кескинлашмоқда. Бундай шароитда ҳар бир давлат, ҳар бир ҳудуд, ҳар бир соҳа ўз имкониятларини қайта кўриб чиқишга мажбур. Ким тез фикрласа, ким аниқ ҳисоб-китоб қилса, ким муаммони олдиндан кўрса – ўша ютади. Шу маънода, йиғилишнинг муҳим мазмуни оддий иқтисодий таҳлил эмас, балки бошқарув маданиятига берилган кучли сигнал бўлди.

Бугунги раҳбар фақат топшириқ бажарувчи бўлиб қолмаслиги керак. У вазиятни таҳлил қиладиган, одамлар дардини эшитадиган, рақамлар ортидаги ҳаётни кўра оладиган, масаланинг илдизига кириб борадиган шахс бўлиши зарур.

Чунки қоғоздаги рақам билан ҳаётдаги натижа ҳар доим ҳам бир хил бўлавермайди. Ҳисоботда иш бажарилгани кўриниши мумкин. Аммо фуқаро ҳаётида енгиллик сезилмаса, тадбиркорнинг муаммоси ҳал бўлмаса, ҳудуддаги имконият ишга тушмаса, бундай натижа тўлиқ ҳисобланмайди.

Бугун савол бошқача қўйилмоқда. «Режа бажарилдими?» деган саволнинг ўзи етарли эмас. Энди асосий савол шундай бўлиши керак: бажарилган иш одамлар ҳаётида сезилдими? Айнан шу ёндашув Янги Ўзбекистон бошқарув фалсафасининг марказида турибди.

Президентимиз томонидан илгари сурилаётган талаблар ҳар бир раҳбарни ўз иш услубига танқидий қарашга ундайди. Чунки ҳар қандай соҳада муаммо бирдан пайдо бўлмайди. У аввал кичик белги сифатида кўринади. Кейин эътиборсизлик сабаб катталашади. Охир-оқибат фуқарога, тадбиркорга, иқтисодиётга ёки бутун тизимга таъсир қилади.

Аниқ маълумот бўлмаса – тўғри қарор бўлмайди. Таҳлил бўлмаса – ресурс самарасиз сарфланади. Масъулият бўлмаса — топшириқ қоғозда бажарилади, ҳаётда эса ўзгариш сезилмайди. Шу боис бугун ҳар бир соҳада рақамли таҳлил, очиқ мониторинг, ижро интизоми ва натижадорлик бошқарувнинг асосий мезонига айланиши керак. Бу фақат замонавий технология масаласи эмас, давлат ишига муносабат масаласи.

Йиғилишда кичик ва ўрта бизнес, кредит ресурсларидан фойдаланиш, лойиҳаларнинг самарадорлиги каби масалалар ҳам бежиз кўтарилмади. Чунки маблағ ажратишнинг ўзи ҳали натижа дегани эмас. Маблағ натижага айланиши учун тўғри лойиҳа, пухта ҳисоб-китоб, бозорни билиш, таваккалчиликни баҳолаш ва қатъий ижро зарур. Бир хил маблағ бир ҳудудда кўплаб иш ўрни яратиши, бошқа жойда эса кутилган натижани бермаслиги мумкин. Демак, муаммо фақат маблағда эмас. Муаммо кўпинча ёндашувда, таҳлилда, танловда ва назоратда бўлади. Шунинг учун ҳам раҳбар «қанча ресурс олдим?», деб эмас, «олган ресурсим қандай самара берди?», деб ўйлаши керак.

Бугунги давр раҳбарлардан фаоллик, ташаббус ва масъулият талаб қилмоқда. Энди хонада ўтириб, фақат ҳисобот кутиш даври ўтмоқда. Раҳбар ҳудудни кўриши, одамлар билан гаплашиши, рақамни текшириши, жойлардаги ҳолатни ҳис қилиши керак. Чунки ҳақиқий бошқарув стол устидаги ҳужжатлардан эмас, ҳаётнинг ўзидан бошланади.

Президентимизнинг йиғилишдаги чақириқлари ҳар биримиз учун ўзига хос мезон бўлиши керак. Бу чақириқ фақат юқори лавозимдаги раҳбарларга эмас, ҳар бир масъул ходимга, ҳар бир ташкилотга, ҳар бир жамоага тегишли. Чунки давлат тараққиёти фақат марказда қабул қилинган қарорлар билан эмас, жойларда уларнинг қандай ижро этилиши билан белгиланади.

Агар жойларда ташаббус бўлса, марказдаги ислоҳот ҳаётга киради. Агар жойларда масъулият бўлса, қарор натижага айланади. Агар жойларда ҳалоллик, таҳлил ва интизом бўлса, халқ ишончи мустаҳкамланади.

Бугун ҳар бир раҳбар ўзига битта саволни бериши керак: Мен бошқараётган тизим одамлар ҳаётини енгиллаштиряптими? Агар жавоб аниқ «ҳа» бўлса, бу йўлни янада кучайтириш керак. Агар жавобда иккиланиш бўлса, ўзгариш вақти келган.

Янги Ўзбекистоннинг бугунги босқичи биздан шунчаки ишлашни эмас, янгича фикрлашни талаб қилмоқда. Шунчаки режа бажаришни эмас, натижа яратишни талаб қилмоқда. Шунчаки топшириқ кутишни эмас, масъулиятни ўз зиммасига олишни талаб қилмоқда. Бу хотиржамлик даври эмас, балки уйғоқ тафаккур, аниқ ҳисоб-китоб ва масъулиятли ижро давридир.

Абдулбосит Исмоилов,

Наманган шаҳридаги "Марказ" электр таъминоти корхонаси раҳбари,

Халқ депутатлари Янги Наманган туман Кенгаши депутати. ЎзА