Ўзбекистон мустақиллиги: анъаналар ва замонавийлик, барқарорлик ва янгиланиш, бугунги кун ва келажак
Мустақиллик Ўзбекистон халқининг асосий бойлиги ва ютуғидир.
Бу йил кўп миллатли Ватанимиз фуқаролари бош миллий байрамимиз - Мустақиллик куни, суверен давлатимиз - "Ўзбекистон Республикаси" ташкил топганининг 35 йиллигини нишонлайди.
Мустақиллик йилларида мамлакатимиз катта тараққиёт йўлини босиб ўтди ва жаҳон ҳамжамиятида муносиб ўрин эгаллади. Ўзбекистон тарихан қисқа муддат ичида ўз халқи учун юқори турмуш даражасини таъминлашга, замонавий технологияларга асосланган гуллаб-яшнаётган иқтисодиётга, ташқи сиёсатда тенг ҳуқуқли муносабатларни йўлга қўйишга, бизнес ва тадбиркорликни ривожлантиришга, жамият ва ҳар бир фуқаро учун барқарор иқтисодий имкониятлар яратишга интилаётган жадал ривожланаётган давлатга айланди.
Бугунги кунда мамлакатимизда Президент Ш.М.Мирзиёев ташаббуси билан амалга оширилаётган кенг кўламли ислоҳотлар тараққиётимизнинг янги босқичи - Янги Ўзбекистон даврини бошлаб берди. Сўнгги йилларда глобал ўзгаришлар юз бериб, мамлакатда сиёсий-ҳуқуқий, ижтимоий-иқтисодий, илмий, маънавий-маданий жиҳатдан мутлақо янги муҳит шаклланди, миллий манфаатларни таъминлаш, мамлакатда ҳаёт даражаси ва сифатини ошириш борасида муҳим натижаларга эришилди.
Ўзбекистон Республикаси давлат мустақиллигининг ўттиз беш йиллиги нафақат муҳим тарихий сана, балки мамлакат босиб ўтган йўлни англаш учун муҳим марра ҳамдир. Шу йиллар давомида Ўзбекистон суверен давлат сифатида шаклланиш ва ривожланишнинг кенг кўламли босқичини босиб ўтди, ижтимоий ва сиёсий ривожланишнинг ўз моделини шакллантирди, давлатчилик институтларини мустаҳкамлади, янги иқтисодий ва ижтимоий муносабатларни йўлга қўйди, шунингдек, келгуси ўзгаришлар учун замин яратди. Мустақиллик мамлакат учун шунчаки бир сиёсий воқелик эмас, балки мустақил ривожланиш, миллий ўз тақдирини ўзи белгилаш, жамиятни жипслаштириш ва ҳаётнинг барча соҳаларида кенг кўламли ўзгаришларни амалга оширишнинг мустаҳкам пойдеворига айланди.
Ўзбекистон учун мустақиллик нафақат сиёсий-ҳуқуқий, балки чуқур ижтимоий мазмунга ҳам эга, чунки у ривожланишнинг устувор йўналишларини мустақил белгилаш имкониятларини очиб берди, давлат ва жамият ўртасидаги муносабатларни янгича тартибда йўлга қўйиш имконини яратди, ижтимоий адолат, ижтимоий ишонч, миллий ўзликни англаш, авлодларнинг давомийлиги масалаларини долзарблаштирди. Ўтган ўн йилликлар давомида мустақиллик нафақат давлат миқёсидаги воқеликка, балки ижтимоий ҳаётнинг ажралмас қисмига айланди, унинг доирасида мамлакат келажаги, давлатнинг роли, ватанпарварлик, эркинлик, фаровонлик ва ўзини ўзи намоён этиш имкониятлари ҳақида фуқароларнинг тасаввури шаклланди.
35 йил давомида мустақиллик тарихий хотира ва мамлакатнинг ўтмиши, бугуни ҳамда келажаги ҳақидаги жамоавий тасаввурнинг бир қисмига айланди. Айнан шунинг учун ҳам уни англаш нафақат тарихий, сиёсий ёки иқтисодий таҳлилни, балки фуқаролар онгида мустақиллик қандай ўрин тутаётгани ва унга қандай маъно-мазмун юкланаётганини англашга имкон берадиган жамоатчилик фикрига мурожаат қилишни тақозо этади.
Замонавий шароитда жамоатчилик фикри социологиясининг аҳамияти сезиларли даражада ортиб бормоқда. Чунки жамият динамик тарздаги ўзгаришларга тобора таъсирчан бўлиб, содир бўлаётган жараёнлар муҳокамасига янада фаолроқ қўшилмоқда. Бундай шароитда давлат учун нафақат қарорлар қабул қилиш ва ислоҳотларни амалга ошириш, балки уларнинг аҳоли томонидан қандай идрок этилаётгани, жамиятда қанчалик қўллаб-қувватланаётгани ва одамларнинг турмуш сифатини ҳақиқатан ҳам яхшилашга олиб келмоқдами ёки йўқми, эканини англаш ҳам муҳимдир.
Ўзбекистон учун бундай ёндашув, айниқса, сўнгги йиллардаги кенг кўламли ўзгаришлар шароитида долзарб ҳисобланади. Мамлакат тараққиётининг замонавий босқичи давлат бошқаруви механизмларини янгилаш, институтларнинг очиқлигини ошириш, фуқаролар учун имкониятларни кенгайтириш ҳамда давлат ва жамият ўртасидаги қайтар алоқани мустаҳкамлаш сари интилаётган Янги Ўзбекистонни барпо этиш йўли билан кўп жиҳатдан боғлиқдир. Фаол фуқаролик жамиятини шакллантириш амалга оширилаётган ўзгаришларнинг муҳим йўналиши саналади. Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш.М.Мирзиёев томонидан ислоҳотларга «Инсон қадри учун» тамойили асос қилиб олинган бўлиб, унга кўра инсон, унинг ҳуқуқлари, манфаатлари ва фаровонлигига давлат сиёсатининг олий қадрияти сифатида қаралмоқда. Ушбу тамойилнинг амалий ифодаси мамлакатни ижтимоий-иқтисодий ва ижтимоий-сиёсий жиҳатдан янада ривожлантиришнинг асосий йўналишларини белгилаб берган ва 2022-2026 йилларга мўлжалланган Янги Ўзбекистоннинг Тараққиёт стратегиясида ўз аксини топган.
Ўзбекистоннинг замонавий тарихида сўнгги ўн йиллик даври, энг аввало, Шавкат Мирзиёев Ўзбекистон Республикаси Президенти лавозимига киришганидан сўнг 2016 йилдан бошлаб амалга оширилаётган ислоҳотлар алоҳида ўрин тутади. Бу босқич ижтимоий ҳаётнинг барча соҳаларидаги кенг кўламли ўзгаришлар билан ажралиб туради ва мамлакат тараққиётининг янги даврини бошлаб берди. У давлат бошқаруви тизимини модернизация қилиш, давлат институтлари фаолиятининг очиқлиги ва шаффофлигини кенгайтириш, давлат ва жамият ҳамкорлиги механизмларини мустаҳкамлаш, шунингдек, халқаро ҳамкорликни фаоллаштириш билан боғлиқдир. Фуқароларнинг ҳуқуқ ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш, ижтимоий адолатни таъминлаш ва аҳоли турмуш сифатини ошириш масалаларига эътибор сезиларли даражада ошди.
Президентимиз Шавкат Мирзиёев бугунги кунда амалга оширилаётган ислоҳотларнинг стратегик хусусиятини қайд этиб, ислоҳотлар - бу қисқа муддатли кампания эмас, балки изчил ва ортга қайтмас жараён эканини қайта-қайта таъкидламоқда. Давлатимиз раҳбари ҳар қандай барқарор ўзгариш вақтни, давлатдан тортиб то ҳар бир фуқарогача бўлган барча иштирокчилардан изчиллик ва масъулиятни талаб қилишини таъкидлади.
Бугунги кунда ислоҳотларнинг самарадорлиги нафақат кўрилаётган чора-тадбирлар кўлами билан, балки уларнинг натижалари одамлар учун қанчалик сезиларли бўлаётгани, турмуш сифатини оширишга қандай хизмат қилаётгани ва фуқароларнинг ҳақиқий эҳтиёжларига нечоғлик жавоб бераётгани билан аниқланиши ҳақидаги тасаввур жамоатчилик онгида тобора яққол мустаҳкамланмоқда. Шу нуқтаи назардан, «инсон манфаатлари» категорияси реал мазмун билан бойитилиб, ўзгаришларнинг муваффақиятини баҳолашда асосий мезонлардан бирига айланди.
Шу билан бирга, “адолат”, “жамоатчилик мулоқоти”, “фуқаролик фаоллиги”, “аҳолининг ижтимоий жараёнлардаги иштироки” каби категорияларнинг аҳамияти янада ошди.
Янги Ўзбекистон концепцияси ислоҳотларни нафақат изчил амалга ошириш, балки фуқароларнинг мамлакат ҳаётидаги иштироки учун имкониятларни кенгайтиришни ҳам назарда тутади. Шу боисдан ҳам содир бўлаётган жараёнларга одамларнинг қанчалик жалб этилгани, амалга оширилаётган ўзгаришларга қанчалик ишониши ва уларнинг амалий натижаларини ўзининг кундалик ҳаётида ҳис этаётганини тушуниш тобора муҳим аҳамият касб этмоқда. Айнан шу нуқтаи назардан, жамоатчилик фикри жамиятнинг ҳолати ва амалга оширилаётган ислоҳотлар самарадорлигининг муҳим кўрсаткичи бўлиб хизмат қилади.
Ушбу жараёнларда Ўзбекистонда анъанавий равишда ижтимоий жиҳатдан ўзини ўзи ташкил этишнинг инсонга энг яқин шаклларидан бири бўлиб қолаётган маҳалла алоҳида ўрин тутади. Айнан маҳалла даражасида одамларнинг ҳақиқий эҳтиёжлари кўп жиҳатдан намоён бўлади, ўзаро ёрдам ва кундалик ҳамкорлик амалиёти шаклланади. Сўнгги йилларда маҳалланинг нафақат маҳаллий ҳамжамият, балки ижтимоий қўллаб-қувватлаш, долзарб муаммоларни аниқлаш, аҳоли ва давлат ўртасидаги ўзаро таъсир тизимининг муҳим бўғини сифатидаги аҳамияти сезиларли даражада ошди. Шунинг учун жамоатчилик фикрини ва жамоатчилик кайфиятини маҳалла миқёсида ўрганиш алоҳида аҳамият касб этади.
Ўзбекистонда 2026 йилнинг “Маҳаллани ривожлантириш ва жамиятни юксалтириш йили” деб эълон қилингани ижтимоий алоқаларни янада мустаҳкамлаш ва аҳоли турмуш сифатини оширишга қаратилган давлат сиёсатининг устуворлигини акс эттиради. Ушбу қадам мамлакат барқарорлиги ишонч, ўзаро ёрдам ва Ватан тақдирига дахлдорлик ҳисси шаклланадиган маҳаллий ҳамжамиятлардан бошланишининг тан олинишини англатади.
Президент замонавий Ўзбекистонда маҳалла шунчаки бир маъмурий бирлик эмас, балки фуқаролар ҳаётининг муҳим маркази, фуқаролик фаоллиги ва маҳаллий ҳамжамиятга мансубликни намоён этиш маскани эканини бир неча бор таъкидлаган. Айнан шу ерда аҳолининг ташаббуслари туғилади, ишонч ва ўзаро ёрдам муносабатлари мустаҳкамланади, фуқаролик фаоллиги ривожланади, натижада анъанавий қадриятлар ва ривожланишнинг янги имкониятлари уйғунлигига асосланган замонавий ижтимоий муҳит шаклланади.
“Барчамиз учун ҳам ота, ҳам она бўлган маҳаллага, шу асосда Ватан тақдирига дахлдорлик туйғусининг юқорилиги ушбу институт аввало ижтимоий бирдамлик манбаи эканини кўрсатади”, - деди давлат Раҳбари. Мазкур фикр асосида жамиятнинг трансформацияси юқоридан эмас, балки ичидан бошланиши ҳақидаги концептуал ёндашув ётади.
Мустақилликнинг 35 йиллигини идрок этиш доирасида жамоатчилик фикри социологиясига мурожаат қилиш ушбу санани нафақат тарихий юбилей, балки натижаларни ижтимоий сарҳисоб қилиш лаҳзаси сифатида ҳам кўриб чиқиш имконини беради, чунки бу мамлакат босиб ўтган йўлни фуқаролар қандай баҳолашини, қандай ўзгаришларни энг муҳим деб ҳисоблашини, улар учун қайси қадриятлар алоҳида аҳамиятга эга эканлигини, Ўзбекистоннинг бугуни ва келажагини қандай идрок этишини англаш имконини беради.
Айнан шунинг учун ҳам нафақат мустақиллик мавзуси, балки мамлакатда суверен тараққиёт даврида, айниқса, сўнгги йилларда юз берган жараёнларни ижтимоий идрок этиш ҳам муҳимдир.
Шуни таъкидлаш керакки, жамоатчилик фикри ижтимоий ҳаётнинг асосий соҳалари таҳлили орқали кўриб чиқилади, уларда аҳоли қадриятлари, турли ижтимоий гуруҳларнинг қарашлари ва мамлакатда содир бўлаётган жараёнларга берилган баҳолар яққол намоён бўлади.
Таҳлилнинг муҳим соҳаси жамиятнинг қадриятлар тизими ҳисобланади. Қадриятлар тизими одамларнинг тўғри, муҳим ва аҳамиятли нарсалар тўғрисидаги тасаввури нималарга асосланганлигини, улар нималарни барқарор ҳаётнинг асоси деб ҳисоблашини, қайси ҳаётий андазалар ўз кучини сақлаб қолаётгани, қайсилари эса янги шароитлар таъсирида ўзгараётганини тушунишга имкон беради. Қадриятларни ўрганиш орқали ижтимоий онгда анъана ва замонавийлик, барқарорлик ва янгиланиш, шахсий манфаатлар ва жамоавий масъулият, моддий талаблар ва ахлоқий мўлжаллар қандай мужассамлашувини кўриш мумкин. Айнан шунинг учун ҳам қадриятлар тизимининг таҳлили ижтимоий тараққиётнинг ички асосларини чуқурроқ тушунишга ёрдам беради.
Ёшлар ўзгаришларга энг таъсирчан ижтимоий гуруҳлардан бири сифатида тадқиқотларнинг алоҳида мавзуси ҳисобланади. Мамлакат аҳолисининг салмоқли қисмини ёшлар ташкил этиши ва Ўзбекистонда энг муҳим инсоний салоҳият ҳисобланиши ҳам бу масалага алоҳида аҳамият хусусиятини беради. Ёш авлод, айниқса, таълим, бандлик соҳаси, рақамли муҳит ва ижтимоий ҳаётда содир бўлаётган жараёнларга жуда тезкор муносабат билдиради. Шу билан бирга, ёшлар нафақат янги шароитларга энг таъсирчан гуруҳни, балки яқин ўн йилликларда мамлакатнинг қиёфасини белгилайдиган авлодни ҳам ташкил этади. Унинг ҳаётий режалари, давлат ҳокимияти органларига бўлган ишонч даражаси, адолат, ватанпарварлик, шахсий муваффақият ва давлатнинг роли ҳақидаги тасаввури орқали кўп жиҳатдан ижтимоий ривожланиш тенденциялари ва мамлакат истиқболлари ҳақида фикр юритиш мумкин.
Социологик таҳлилда замонавий Ўзбекистоннинг ривожланиши бўйича жамоатчилик баҳолари алоҳида ўрин тутади. Унинг аҳамияти мамлакатда содир бўлаётган жараёнларни фуқароларнинг нигоҳи билан кўриш, амалга оширилаётган ислоҳотларни аҳоли қандай идрок этаётганини, ҳаётнинг турли соҳаларидаги ўзгаришларни қандай баҳолаётгани ва мамлакат келажагини қандай тасаввур қилаётганини тушуниш имконини бериши билан белгиланади. Одамларнинг ўз ҳаётидан қанчалик қониқиши, эртанги кунга ишончни ҳис қилиши, давлат тузилмаларига ишониши ва мамлакатнинг эртанги ривожланиш истиқболларини қандай баҳолашини тушуниш ҳам ғоят муҳимдир. Айнан мана шу баҳоларнинг мажмуи аҳолининг ижтимоий кайфиятини ва жамоатчилик кайфиятининг характерини чуқурроқ тушунишга имкон беради.
Шундай қилиб, қадриятлар, ёшлар ва мамлакат тараққиётига жамоатчилик баҳолари мустақил мавзулар сифатида эмас, балки жамиятнинг ҳолатини ва унинг ривожланишидаги асосий йўналишларни чуқурроқ англаш имконини берувчи ўзаро боғлиқ кўрсаткичлар сифатида кўриб чиқилади.
Ўзбекистонда сўнгги ўн йилликда амалга оширилган кенг кўламли ўзгаришлар жамият ҳаётининг кўплаб томонларини сезиларли даражада ўзгартириб юборди. Шу туфайли ҳам фуқароларнинг ўзи содир бўлаётган жараёнларни қандай баҳолаши, қайси натижаларни энг муҳим деб ҳисоблаши ва қандай ўзгаришлар уларнинг кундалик ҳаётига энг катта таъсир кўрсатаётганини ўрганиш, айниқса, долзарб аҳамият касб этади.
Ўзбекистоннинг келгуси тараққиёт йўлини мамлакат аҳолиси қандай тасаввур қилишини англашнинг аҳамияти ҳам бундан кам эмас. Эришилган натижаларга берилган баҳоларни келажак ҳақидаги тасаввурлар билан таққослаш нафақат ижтимоий онгнинг ҳозирги ҳолатини қайд этиш, балки фуқаролар мамлакат келажагини боғлаётган асосий мўлжалларни аниқлаш имконини беради.
Кўп йиллик социологик тадқиқотларнинг натижалари ижтимоий ривожланиш масалалари бўйича аҳолининг қарашлари ва баҳоларининг кенг кўламини акс эттиради. Уларнинг таҳлили мустақиллик йилларида мамлакатда юз берган ўзгаришлар манзарасини ушбу жараёнларни фуқароларнинг ўзи қандай идрок этаётгани ҳақидаги маълумотлар билан тўлдириш имконини яратади.
Ўзбекистон Республикаси давлат мустақиллигининг 35 йиллиги нишонланаётган йилда, айниқса, бундай таҳлилнинг долзарблиги янада ортади. Шу муносабат билан Ўзбекистон Республикаси Президентининг “Ўзбекистон Республикаси давлат мустақиллигининг 35 йиллигини кенг нишонлашга тайёргарлик кўриш ва уни ўтказиш тўғрисида”ги Қарори алоҳида аҳамият касб этади, унда мустақиллик юбилейига нафақат унутилмас сана, балки муҳим ижтимоий ва маънавий марра сифатида қаралмоқда. Ҳужжат амалга оширилаётган ислоҳотлар натижалари, аҳоли фаровонлигининг ўсиши, миллий қадриятларни ривожлантириш, фуқаролик фаоллигини мустаҳкамлаш, маҳалла институтини қўллаб-қувватлаш, шунингдек, ёшлар, аёллар ва аҳолининг ижтимоий ҳимояга муҳтож қатламлари учун қўшимча имкониятлар яратишга эътибор қаратган ҳолда мамлакат босиб ўтган йўлни тўла-тўкис англашнинг кенг доирасини белгилайди.
Фармонда кўзда тутилган чора-тадбирлар жамият ҳаётининг деярли барча даражаларини - республика даражасидан тортиб, то маҳаллий даражагача, жумладан, минтақалар, шаҳарлар, туманлар ва маҳаллаларни қамраб олгани кенг жамоатчилик иштироки ва фуқароларни жалб этишга интилишни таъкидлайди. Юбилейни нишонлаш доирасида кўплаб илмий ва ижтимоий тадбирларнинг, жумладан, мустақил Ўзбекистоннинг 35 йиллик тараққиёт йўлига бағишланган халқаро конференциянинг ўтказилиши ҳам алоҳида аҳамиятга эгадир, бу эришилган натижалар ва мамлакатни янада ривожлантириш истиқболларини ҳар томонлама, жумладан, илмий жиҳатдан талқин этишга интилишдан далолат беради.
Мустақилликнинг 35 йиллиги - нафақат сарҳисоб учун, балки мустақил тараққиёт йилларида мамлакат босиб ўтган йўлнинг мазмун-моҳиятини англаш, амалга оширилган ўзгаришлар натижаларини баҳолаш ва Ўзбекистон жамиятининг бугунги ҳолатини яхшироқ тушуниш учун имконият ҳам. Шу маънода, социологик тадқиқотлар маълумотларига мурожаат этиш қандай жараёнлар ва ҳодисалар фуқароларда кўпроқ акс-садо бераётгани, қандай қадриятлар ўз аҳамиятини сақлаб қолаётгани ва мамлакатнинг замонавий босқичдаги ривожланишини аҳоли қандай баҳолаётганини кўриш имконини беради.
Мониторинг тадқиқотларининг натижалари замонавий Ўзбекистон жамияти ижтимоий барқарорликнинг юқори даражаси, мамлакатда содир бўлаётган жараёнларга ижобий баҳоларнинг устунлиги ва амалга оширилаётган ислоҳотлар курсининг қўллаб-қувватланиши билан тавсифланишини кўрсатмоқда. Аксарият фуқаролар сўнгги йиллардаги ўзгаришларни турмуш сифатининг яхшиланиши, таълим, соғлиқни сақлаш, ижтимоий ҳимоя ва бандлик соҳаларидаги имкониятларнинг кенгайиши билан боғлашди. Жамоатчилик онгида мамлакатнинг янада ривожланишига ишонч сақланмоқда, умуман олганда, келажак ижобий идрок этилмоқда.
Маълумотлар таҳлили шуни кўрсатдики, ислоҳотлар аҳоли томонидан нафақат макроиқтисодий кўрсаткичлар ёки институционал ўзгаришлар орқали, балки, энг аввало, одамларнинг кундалик ҳаётига уларнинг таъсири орқали баҳоланади. Ислоҳотларнинг натижалари фуқароларнинг фаровонлигига бевосита таъсир кўрсатаётган ҳамда шахсий ва оилавий ривожланиш учун қўшимча имкониятлар яратаётган йўналишлар энг юқори баҳоланди.
Тадқиқотлар натижаларининг кўрсатишича, жамият тараққий этган сари давлат бошқаруви сифатига, давлат ҳокимияти органлари ишининг самарадорлигига ва амалга оширилаётган сиёсатнинг амалий натижаларига фуқароларнинг талаблари ортиб бормоқда. Амалга оширилаётган ислоҳотларни қўллаб-қувватлаш билан бир қаторда, аҳоли коррупцияга қарши курашиш, давлат тузилмалари фаолияти натижадорлигини ошириш, ижтимоий адолатни таъминлаш ва минтақаларни кўпроқ бир маромда ривожлантириш масалаларига тобора эътибор билан қарамоқда, бу эса ислоҳотларни асосан миқдорий баҳолашдан уларнинг самарадорлигига кўпроқ мазмун-моҳиятига асосан баҳо беришга босқичма-босқич ўтилаётганидан далолат беради.
Шундай қилиб, Ўзбекистонда оқилона ижтимоий некбинлик модели шаклланганлигини таъкидлаш мумкин, бунда келажакка ишонч бошқарув сифати ва амалга оширилаётган ислоҳотлар натижадорлигига фуқаролар эътиборининг тобора ортиши билан уйғунлашади.
Фуқароларнинг ижтимоий онгида Ўзбекистоннинг мустақиллиги нафақат давлат суверенитетини қўлга киритиш билан боғлиқ ўта муҳим воқеа, балки мамлакатнинг ривожланиш имкониятларини, аҳоли фаровонлигини ва унинг эртанги кунга бўлган ишончини белгиловчи фундаментал ижтимоий қадрият сифатида идрок этилади. Аксарият ўзбекистонликлар учун мустақиллик сиёсий барқарорлик, тинч ҳаёт, хавфсизлик, иқтисодий ўсиш ва миллий ўзига хосликни сақлашнинг энг муҳим асоси бўлиб қолмоқда.
Шуниси характерлики, ижтимоий онгда мустақилликни идрок этиш нафақат тарихий хотира, балки замонавий ўзгаришларни баҳолаш билан ҳам чамбарчас боғлиқдир. Аҳолининг каттагина қисми учун сўнгги йиллардаги ютуқлар мустақиллик йилларида яратилган салоҳиятнинг қонуний давоми ва ривожланиши сифатида идрок этилмоқда. Шу нуқтаи назардан, мустақиллик фуқаролар томонидан фақат эришилган натижа сифатидагина эмас, балки давлатни ривожлантириш, унинг институтларини мустаҳкамлаш ва одамлар турмуш сифатини оширишнинг давом этаётган жараёни сифатида идрок этилмоқда.
Тадқиқот натижалари шуни кўрсатдики, жамоатчилик онгида мамлакатда амалга оширилаётган ўзгаришларга фуқароларнинг дахлдорлик ҳисси мустаҳкамланмоқда. Аҳоли ўзини тобора кўпроқ нафақат кузатувчи, балки ижтимоий ривожланиш жараёнларининг бевосита иштирокчиси сифатида ҳам идрок этмоқда, бу эса ижтимоий аҳамиятга молик масалаларга қизиқишнинг ортиши, ижтимоий мулоқотда иштирок этиш талаби, долзарб муаммолар муҳокамасида унинг овозини эшитишларига интилишда намоён бўлмоқда.
Жамоатчилик фикри сўровлари натижалари шуни ишонч билан таъкидлайдики, давлат мустақиллигининг 35 йиллиги санасига Ўзбекистон энг муҳим маънавий-ахлоқий қадриятларни сақлаб қолган ҳолда, юқори даражадаги ижтимоий ҳамжиҳатлик ва мамлакатнинг янада ривожланишига аҳоли катта қисмининг юқори ишонч даражаси билан етиб келди. Аксарият фуқаролар учун мустақиллик нафақат жамиятни бирлаштирувчи энг муҳим қадрият, балки ҳозирги ўзгаришлар ва давлатни янада ривожлантиришнинг реал асоси бўлиб қолмоқда.
Замонавий Ўзбекистон жамиятининг ўзига хос хусусияти анъанавий қадриятларга содиқликни янгиликка очиқлик билан, барқарорликка интилишни ислоҳотларни қўллаб-қувватлаш билан, ватанпарварликни турмуш сифати ва давлат бошқаруви самарадорлигини янада оширишдан манфаатдорлик билан мужассамлаштириш ҳисобланади. Айнан ушбу хусусиятлар ҳозирги босқичда мамлакатда шаклланган ижтимоий муҳитни кўп жиҳатдан белгилаб беради. Янги Ўзбекистон концепциясини амалга ошириш шароитида бу келгусида янада ривожланиш, ижтимоий тотувликни мустаҳкамлаш ва республикани изчил ривожлантириш учун аҳамиятга эга бўлган масалаларни ҳал этишда фуқароларнинг иштирокини кенгайтириш учун мақбул шарт-шароитлар яратади. Мамлакат фуқароларининг аксариятига ўз мамлакати, ўз халқи ва Ўзбекистоннинг келажаги қандай бўлиши учун масъулият ҳисси хосдир. Мамлакат фуқаролари мустақиллик ва эркинлик, тинчлик ва осойишталик, сиёсий барқарорлик ва миллий ҳамжиҳатлик нақадар муҳимлигини англайдилар.
Нигина Раҳимова,
“Ижтимоий фикр” РЖФЎМ
директори, и.ф.д.
