O‘zbekiston ko‘chmas mulk bozoridagi yangi tendensiyalar tahlili
“Uy olish osonlashyaptimi yoki yanada qiyinlashyaptimi?” Bu savol bugungi kunda minglab oilalar, yoshlar va investorlarni o‘ylantirayotgan eng dolzarb masalalardan biriga aylandi.
Ayniqsa, ipoteka orqali uy-joy xarid qilishga intilayotganlar uchun bozordagi har bir foizlik o‘zgarish ham katta ahamiyatga ega. Rasmiy raqamlar esa uy-joy bozorida o‘sish sur’ati sekinlashgan bo‘lsa-da, narxlar hali ham yuqoriga qarab harakatlanayotganini ko‘rsatmoqda.
Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, 2026-yilning II choragida O‘zbekistonda turar joy ko‘chmas mulki narxlari o‘tgan chorakka nisbatan 1,3 foizga, o‘tgan yilning shu davriga nisbatan esa 4 foizga oshgan. Bu ko‘rsatkichlar bozorda keskin sakrash emas, balki barqaror o‘sish saqlanib qolayotganini anglatadi.
Eng katta o‘sish kvartiralar segmentida kuzatilmoqda. Bir yil ichida kvartiralar narxi o‘rtacha 5,5 foizga oshgan. Ayniqsa, yangi qurilayotgan uylarda o‘sish yanada yuqori – birlamchi bozorda narxlar 7,1 foizga ko‘tarilgan. Bu esa yangi uy-joylarga talab hali ham yuqori ekanini ko‘rsatadi. Ikkilamchi bozorda esa narxlar 4,2 foizga qimmatlashgan.
Mutaxassislar bu holatni bir nechta omillar bilan izohlaydi. Avvalo, shaharlarda aholi sonining ortishi va urbanizatsiya jarayonlari yangi uy-joylarga bo‘lgan ehtiyojni kuchaytirmoqda. Shu bilan birga, qurilish materiallari, transport va mehnat xarajatlarining oshib borishi qurilish tannarxiga ta’sir qilib, natijada yangi kvartiralar qimmatlashmoqda.
Yakka tartibdagi uylar bozorida esa o‘sish ancha sekin. Bu turdagi uylar narxi bir yil davomida atigi 2 foizga oshgan. Bu holat ko‘p qavatli turar joylarga talab xususiy uylarga nisbatan yuqoriroq ekanini anglatishi mumkin.
Qiziq jihatlardan yana biri — hududlar kesimidagi farq. Ko‘pchilik poytaxtda narxlar eng tez sur’atda oshib boradi, deb hisoblaydi. Biroq rasmiy statistika boshqacha manzarani ko‘rsatmoqda. Toshkent shahrida kvartiralar narxi bir yilda 3,9 foizga o‘sgan bo‘lsa, respublikaning boshqa hududlarida bu ko‘rsatkich 7 foizni tashkil etgan. Bu esa viloyatlarda ham qurilish faolligi va uy-joyga talab tobora ortib borayotganini anglatadi.
2026-yilning II choragidan boshlab uy-joy narxlari yangi — gedonik regressiya metodologiyasi asosida hisoblanmoqda. Bu usul oddiy o‘rtacha narxlarni emas, balki uyning maydoni, joylashuvi, qavati, qurilish sifati va boshqa muhim xususiyatlarini ham inobatga oladi. Natijada bozordagi haqiqiy narx dinamikasini aniqroq baholash imkoniyati yaratiladi.
Tahlillar shuni ko‘rsatmoqdaki, uy-joy bozorida keskin “narxlar portlashi” kuzatilmayapti. Biroq narxlarning barqaror o‘sishi uy sotib olishni rejalashtirayotganlar uchun xarajatlar yil sayin ortib borayotganini anglatadi. Shu bilan birga, qurilish hajmining ko‘payishi, ipoteka dasturlari va yangi turar joy loyihalarining amalga oshirilishi kelgusida bozorda talab va taklif o‘rtasidagi muvozanatni ta’minlashda muhim omil bo‘lib qolishi kutilmoqda.
Demak, bugungi raqamlar faqat statistika emas. Ular O‘zbekistonda uy-joy bozori qanday yo‘nalishda harakatlanayotgani, aholining turar joyga bo‘lgan ehtiyoji va iqtisodiy jarayonlarning ko‘chmas mulk sohasiga qanday ta’sir ko‘rsatayotganini aks ettiruvchi muhim indikator hisoblanadi.
Muhayyo Toshqorayeva, ЎзА
