Мустақиллигимизнинг 35 йиллиги: соғлиқни сақлаш тизимидаги энг муҳим 35 факт

Ўзбекистон Республикаси давлат мустақиллигига 35 йил тўлмоқда. Ушбу давр мобайнида мамлакатимизда бошқа соҳалар қатори соғлиқни сақлаш тизимини тубдан ислоҳ қилиш, аҳолига кўрсатиладиган тиббий хизматлар сифати ва кўламини ошириш, соҳанинг моддий-техник базасини мустаҳкамлаш ҳамда замонавий тиббиёт технологияларини амалиётга жорий этиш борасида улкан ислоҳотлар амалга оширилди.

1. Тиббиётнинг конституциявий асослари: Ўзбекистон Республикаси Конституциясида ҳар бир инсоннинг малакали тиббий хизматдан фойдаланиш ҳуқуқи кафолатланиб, давлат соғлиқни сақлашни ривожлантириш учун зарур шарт-шароитларни яратиши қонунан мустаҳкамланди.

2. Тиббий хизматни ташкил этишнинг янги устувор йўналишлари: соғлиқни сақлаш тизимини давлат томонидан қўллаб-қувватлаш ва аҳоли саломатлигини муҳофаза қилиш миллий сиёсатининг устувор йўналишига айланди.

3. Бирламчи тиббий-санитария ёрдами тизими: аҳолига энг яқин бўлган бирламчи бўғинни – қишлоқ врачлик пунктлари, оилавий поликлиникалар ва оилавий шифокор пунктларини ривожлантиришга қаратилган миллий модель яратилди.

4. Оилавий шифокорлик институти: тиббиёт тизимида оилавий шифокорлик тизими жорий этилиб, ҳар бир оила ва шахсга индивидуал ёндашув ҳамда касалликларнинг олдини олиш (профилактика) ишлари кучайтирилди.

5. Тез тиббий ёрдам хизматини такомиллаштириш: 103 хизмати фаолияти тубдан янгиланиб, замонавий автотранспорт воситалари, махсус тиббий асбоб-ускуналар ва алоқа воситалари билан таъминланди.

6. Республика тез тиббий ёрдам маркази: туман ва шаҳарлараро тез ёрдам станцияларини ягона тармоққа бирлаштирувчи марказлаштирилган тизим шакллантирилди.

7. Ихтисослаштирилган илмий-амалий тиббиёт марказлари: кардиология, эндокринология, хирургия, педиатрия, кўз микрохирургияси ва бошқа йўналишлар бўйича юқори технологик ихтисослаштирилган марказлар тармоғи яратилди.

8. Юқори технологик операцияларнинг ҳудудларга кириб бориши: илгари фақат пойтахтда ёки хорижда амалга ошириладиган мураккаб юрак-қон томир, нейрохирургик ва трансплантация операциялари вилоят даражасида ҳам бажарила бошланди.

9. Орган ва тўқималарни трансплантация қилиш: Ўзбекистонда буйрак, жигар ва суяк кўмиги трансплантацияси каби мураккаб жараёнларни амалга оширишнинг ҳуқуқий ва амалий асослари яратилиб, юзлаб беморларнинг ҳаёти сақлаб қолинди.

10. Она ва бола саломатлигини муҳофаза қилиш: «Соғлом она – соғлом бола» миллий концепцияси доирасида перинатал ва неонатал марказларнинг замонавий тармоғи ташкил этилди.

11. Скрининг марказлари фаолияти: туғма ва ирсий касалликларнинг олдини олиш мақсадида республика ва ҳудудий «Скрининг» марказлари фаолияти йўлга қўйилди.

12. Эмлаш ва иммунизация тизими: юқумли касалликларга қарши миллий эмлаш календари такомиллаштирилиб, Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти стандартлари асосида аҳолини оммавий иммунизация қилиш таъминланди.

13. Фармацевтика тармоғи ва дори-дармон хавфсизлиги: дори воситалари ва тиббий буюмларнинг сифати, хавфсизлигини назорат қилувчи ҳамда маҳаллий ишлаб чиқарувчиларни қўллаб-қувватловчи фармацевтика эркин иқтисодий зоналари ташкил этилди.

14. Тиббий таълим ва кадрлар тайёрлаш: тиббиёт олий таълим муассасалари сони кўпайтирилиб, етакчи хорижий университетлар ва клиникалар билан қўшма таълим дастурлари ҳамда резидентлик тизими жорий этилди.

15. Тиббиёт ходимларининг малакасини ошириш: шифокор ва ҳамшираларнинг узлуксиз касбий таълими йўлга қўйилиб, уларнинг етакчи хорижий клиникаларда стажировка ўташи тизимли равишда ташкил этилди.

16. «Электрон соғлиқни сақлаш» тизими: тиббиёт муассасаларини рақамлаштириш, электрон навбат, «Электрон шифокор», «Электрон рецепт» ва ягона тиббий карта тизимлари босқичма-босқич жорий қилинди.

17. Хусусий тиббиётнинг ривожланиши: хусусий тиббий амалиёт билан шуғулланиш учун қулай шароитлар яратилиб, соҳага инвестициялар жалб этилди ва хусусий клиникалар ҳамда замонавий лабораториялар тармоғи кенгайди.

18. Санитария-эпидемиология осойишталиги хизмати: аҳолининг санитария-эпидемиологик осойишталигини таъминлаш, карантин ва инфекцион хавфларнинг олдини олиш бўйича яхлит миллий қўмита тизими шакллантирилди.

19. Онкология хизматини модернизация қилиш: саратон касалликларини барвақт аниқлаш ва даволаш учун ҳудудий онкология диспансерларини юқори технологик ускуналар билан таъминлаш ишлари амалга оширилди.

20. Пандемия давридаги синовлар ва тажриба: COVID-19 пандемияси ва бошқа глобал эпидемик хавфларга қарши курашишда миллий тиббиётнинг барқарорлиги намоён бўлиб, қисқа муддатда ихтисослашган шифохоналар ва карантин марказлари қурилди.

21. Паллиатив тиббий ёрдам: оғир ва даволаб бўлмайдиган касалликларга чалинган беморларга ғамхўрлик қилиш, уларнинг ҳаёт сифатини яхшилашга қаратилган паллиатив ёрдам хизмати йўлга қўйилди.

22. Педиатрия йўналишидаги янгиликлар: болалар хирургияси, кардиохирургияси ва бошқа ихтисослашган болалар тиббиёт муассасалари моддий-техник базаси янги босқичга кўтарилди.

23. Қон хизматини такомиллаштириш: «Қон донорлиги ва унинг компонентлари тўғрисида»ги қонунлар ижроси таъминланиб, беғараз донорлик ҳаракати ривожлантирилди ва хавфсиз қон тайёрлаш марказлари модернизация қилинди.

24. Психиатрия ва наркология хизматини либераллаштириш: руҳий саломатликни сақлаш ва наркологик ёрдам кўрсатиш тизими инсонпарварлик тамойиллари асосида такомиллаштирилди, фуқароларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш кучайтирилди.

25. Тезкор телемедицина тармоғи: чекка ва олис қишлоқ ҳудудларидаги беморларга ихтисослашган марказларнинг етакчи мутахассислари томонидан масофавий тиббий маслаҳатлар (телемедицина) кўрсатиш тизими ишга туширилди.

26. Тиббий суғуртани жорий этиш: Аҳолини давлат томонидан кафолатланган бепул тиббий хизматлар ва дори воситалари пакети билан таъминлаш ҳамда тиббий суғурталаш механизмларини босқичма-босқич синовдан ўтказиш бошланди.

27. Соғлом турмуш тарзи ва оммавий спорт: аҳоли ўртасида соғлом турмуш тарзини тарғиб қилиш, тўғри овқатланиш ва кундалик жисмоний фаолликни ошириш бўйича миллий тарғибот ишлари кучайтирилди.

28. Йод ва туз дефицитига қарши кураш: аҳоли орасида қалқонсимон без касалликларининг олдини олиш мақсадида ош тузини йодлаш ва уни умумдавлат миқёсида назорат қилиш тизими мустаҳкамланди.

29. Шошилинч тиббий ёрдамнинг олтин соати тамойили: ҳар бир туман марказий шифохонаси қошида туманлараро шошилинч тиббий ёрдам бўлимлари ташкил этилиб, инсон ҳаётини сақлаб қолиш учун «олтин соат» қоидаси амалда таъминланди.

30. Халқаро ҳамкорлик ва тиббий дипломатия: Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти, ЮНИСЕФ ва бошқа нуфузли халқаро ташкилотлар ҳамда етакчи хорижий клиникалар билан амалий шериклик кенгайди.

31. Тиббиёт ходимларининг ҳуқуқий ва ижтимоий ҳимояси: шифокорларнинг профессионал фаолиятига ноқонуний аралашишнинг олдини олиш, уларнинг шаъни, қадр-қиммати ва соғлиғини ҳуқуқий ҳимоя қилиш механизмлари кучайтирилди.

32. Тартибга солиш ва лицензиялаш соҳаси: соғлиқни сақлаш соҳасидаги лицензиялаш ва рухсат бериш тартиб-таомиллари соддалаштирилиб, коррупциявий омиллар қисқартирилди.

33. Республика ихтисослаштирилган илмий-амалий тиббиёт марказларининг ҳудудий филиаллари: пойтахтдаги илғор тажрибалар ва даволаш стандартларини жойларга етказиш мақсадида барча вилоятларда марказларнинг филиаллари очилди.

34. Репродуктив саломатлик ва демография: оилаларни режалаштириш, репродуктив ёшдаги аёллар ва қизлар саломатлигини муҳофаза қилиш, соғлом авлодни дунёга келтириш чора-тадбирлари кучайтирилди.

35. «Соғлиқни сақлаш – 2030» стратегияси: мустақиллигимизнинг 35 йиллиги арафасида тиббиёт соҳасидаги ислоҳотлар янги босқичга кўтарилиб, аҳолининг ўртача умр кўриш давомийлигини ошириш ва касалликларни барвақт аниқлашнинг стратегик вазифалари белгиланди.

Моҳигул Қосимова тайёрлади, ЎзА