Мемлекет басшысы зейнетақы жүйесін реформалау жөніндегі ұсыныстармен танысты
Президент Шавкат Мирзиёев зейнетақы жүйесін реформалауға қатысты ұсыныстар бойынша тұсаукесермен танысты.
Кейінгі он жылда елдегі зейнетақы мөлшері 3,3 есеге ұлғайып, ең төменгі зейнетақы көлемі ең төменгі тұтыну шығындары деңгейінен жоғары белгіленді. Егер 2021 жылға дейін 1,1 миллион азаматтың зейнетақысы 400 мың сумнан төмен болса, бүгінде ең төменгі зейнетақы мөлшері 878 мың сумды, ал ең төменгі тұтыну шығындары 715 мың сумды құрап отыр.
Таныстырылым барысында дамыған елдерде жинақтаушы зейнетақы жүйесінің экономика үшін ұзақ мерзімді қаржы көзі ретінде қызмет ететіні атап өтілді.
Есептеулерге сәйкес, Өзбекстанда зейнетақы жүйесі тиімді жолға қойылса, экономикаға ұзақ мерзімді инвестициялық ресурстар тартуға мүмкіндік туады. Мұны Халықаралық валюта қоры, Дүниежүзілік банк, Азия даму банкі және Халықаралық еңбек ұйымының сарапшылары да қолдап отыр.
Осыған байланысты зейнетақы жүйесін озық халықаралық тәжірибе негізінде реформалау, сондай-ақ жинақтаушы, жеке және корпоративтік зейнетақы жүйелерін дамыту қажеттігі айтылды.
Қазіргі таңда азаматтардың жалақысының 0,1 пайызы жинақтаушы зейнетақы шотына аударылады. Алайда бұл қаражатқа есептелетін жылдық 10 пайыздық табыс банктік депозиттердің кірістілігінен шамамен екі есе төмен.
Сол себепті жүйенің тартымдылығын арттырып, халықтың оған белсенді қатысуын ынталандыратын жаңа тетіктер ұсынылды.
Атап айтқанда, ай сайынғы жалақысы 7,6 миллион сумға дейін (зейнетақы есептеу базалық мөлшерінің 15 есесіне дейін) болатын азаматтар жалақысының 5 пайызын жинақтаушы зейнетақы шотына аударса, мемлекет қосымша 2,5 пайыз көлемінде қаржы бөлуді қарастырады.
Ал жалақысы 7,6 миллион сумнан жоғары азаматтар үшін осы шектен асатын бөлікке төленген әлеуметтік салықтың 1 пайызын олардың жинақтаушы зейнетақы шотына аудару ұсынылды.
Кездесуде зейнетақыны есептеу тәртібін жетілдіру мәселесіне де ерекше назар аударылды.
Қазіргі тәртіп бойынша зейнетақы еңбек қызметінің соңғы он жылындағы бес жылдық жалақы негізінде есептеледі. Сонымен қатар жалақының 6 миллион сумнан асатын бөлігі есепке алынбайды. Бұл кейбір жағдайларда азаматтардың алатын зейнетақысының төмендеуіне әсер етіп отыр.
Осыған байланысты зейнетақы есептелетін жалақы кезеңін 5 жылдан 20 жылға дейін ұзарту және табысы төмен болған жекелеген кезеңдерді есепке алмау ұсынылды.
Сондай-ақ 2027 жылдан бастап зейнетақы есептеу кезінде ескерілетін жалақының ең жоғары шегін қазіргі 6 миллион сумнан 6,6 миллион сумға дейін көтеру жоспарланып отыр.
Есептеулерге сәйкес, жаңа тәртіп бойынша зейнетке шығатын азаматтардың зейнетақысы қазіргі деңгеймен салыстырғанда 8 пайызға дейін артуы мүмкін.
Мемлекет басшысы зейнетақы жүйесіндегі өзгерістер миллиондаған азаматтың өмірі мен болашағына тікелей әсер ететінін атап өтіп, әрбір ұсыныстың әлеуметтік және экономикалық салдарын жан-жақты саралау қажеттігін айтты.
Сондай-ақ мұндай маңызды мәселелерді халықтың, кең жұртшылықтың, бұқаралық ақпарат құралдарының және блогерлердің қатысуымен ашық талқылап, реформалардың мақсаты мен күтілетін нәтижесін азаматтарға жан-жақты түсіндіру тапсырылды.
Жауапты азаматтарға шетелдік тәжірибені мұқият зерделеп, жеке және корпоративтік зейнетақы жүйелерін енгізуге арналған заң жобасын әзірлеу тапсырылды.
