Ayollar – milliy va ma’naviy qadriyatlar yuksalishining tayanchi

Jamiyat hayotining turli jabhalarida ayol-qizlarning o‘rni tobora ortib bormoqda. Joriy yilning 10-iyun kuni O‘zbekiston xalqaro islomshunoslik akademiyasida o‘tkaziladigan “Milliy va ma’naviy qadriyatlarning yuksalishida ayollarning o‘rni” nomli Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasida ham ushbu mavzu yuzasidan olimlarning keng va atroflicha fikr almashishi ko‘zda tutilgan.

Anjuman xususida O‘zbekiston xalqaro islomshunoslik akademiyasi  professori, “Arab tili va adabiyoti al-Azhar” kafedrasi mudiri Raziya Matibayeva O‘zA muxbiriga quyidagi fikrlarni bildirdi:

–Yangilanish sari dadil odimlab borayotgan mamlakatimizda ayol-qizlarga hurmat va ehtirom ko‘rsatish, ularni kuchli ijtimoiy himoyalash, ayniqsa oliy ta’limga qamrab olish, ilm-fanga umrini bag‘ishlagan ayollarni faol qo‘llab-quvvatlash masalasiga ustuvor vazifa sifatida e’tibor qaratilmoqda.  

Joriy yilning 10-iyun kuni o‘tkaziladigan “Milliy va ma’naviy qadriyatlarning yuksalishida ayollarning o‘rni” mavzusida o‘tkaziladigan Respublika ilmiy-amaliy anjumanida akademiya va boshqa oliy ta’lim muassasalarining professor-o‘qituvchilari, tadqiqotchilar va olimalar o‘z ma’ruzalari hamda ilmiy maqolalari bilan ishtirok etadi.

2015-yildan buyon an’anaviy tarzda o‘tkazib kelinayotgan mazkur konferensiya har yili yuzlab ijodkor va tadqiqotchi xotin-qizlarni bir maydonga jamlab kelmoqda. Uning asosiy maqsadi xotin-qizlarning ilmiy va ijodiy salohiyatini qo‘llab-quvvatlash, ularning izlanishlarini keng jamoatchilikka yetkazish hamda yangi iste’dod sohiblari, olimalarni kashf etishdan iborat.

O‘zbekiston xalqaro islomshunoslik akademiyasida an’anaviy tarzda o‘tkazib kelinayotgan «Milliy va ma’naviy qadriyatlarning yuksalishida ayollarning o‘rni» mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi bugungi kunga kelib, shunchaki ilmiy yig‘in emas, balki jamiyatimizda mustahkam o‘rin egallagan intellektual va ma’rifiy minbarga aylandi.

Shiddatli globallashuv jarayonlari, murakkab mafkuraviy tahdidlar va qadriyatlar transformatsiyasi kuchaygan hozirgi davrda mazkur anjumanning ilmiy-ijtimoiy va strategik ahamiyati har qachongidan ham dolzarb ahamiyat kasb  etmoqda.

Ushbu konferensiya, avvalo, davlat siyosati va ilmiy tadqiqotlarning amaliy-ma’rifiy maydoni sifatida muhim o‘rin tutadi. Yangi O‘zbekiston sharoitida xotin-qizlarning jamiyatdagi siyosiy-ijtimoiy maqomini yuksaltirish va oila institutini mustahkamlash davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishlaridan biriga aylandi.

Anjuman O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining  2018-yil 2-fevraldagi “Xotin-qizlarni qo‘llab-quvvatlash va oila institutini mustahkamlash sohasidagi faoliyatni tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi va 2022-yil 7-martdagi “Oila va xotin-qizlarni tizimli qo‘llab-quvvatlashga doir ishlarni yanada jadallashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi farmonlarida belgilangan strategik vazifalar ijrosini ta’minlash, xotin-qizlarni har tomonlama qo‘llab-quvvatlash uchun yaratilayotgan institutsional poydevorni chuqur ilmiy tahlil qilish uchun muhim muhokama maydoni bo‘lib xizmat qiladi.

Bugungi kunda milliy parlamentimizda ayollar ulushi 35–36 foizga yetgani, oliy ta’limda tahsil olayotgan talaba qizlar qamrovining 54 foizdan oshgani, ilm-fan sohasida esa 6 mingdan ortiq olima samarali mehnat qilayotgani hamda «Ayollar daftari» tizimi orqali yuz minglab xotin-qizlarning ijtimoiy-iqtisodiy muammolari yechim topayotgani — bularning barchasi anjuman doirasida sotsiologik, huquqiy va pedagogik nuqtai nazardan tahlil qilinishi lozim bo‘lgan amaliy natijalar.  

Stajyor-tadqiqotchilar va doktoranturada tahsil olayotganlarning ham 61 foizi xotin-qizlardan iborat ekani mamlakatimizda ilm-fan sohasida ayollarning o‘rni tobora mustahkamlanayotganini ko‘rsatadi. Bugungi o‘zbek ayoli nafaqat xonadon bekasi, balki davlat boshqaruvi, ilm-fan va fuqarolik jamiyatini rivojlantirishdagi yetakchi kuchdir.

Anjuman shuningdek, tarixiy vorislik va jadidlar ma’rifatining zamonaviy ko‘zgusi sifatida ham ahamiyatli.

Globallashuv va raqamli transformatsiya chorrahasida turgan bugungi zamonda konferensiya o‘z mavzular ko‘lami bilan ham ahamiyatli. Islom manbalarida ayolning huquqiy maqomi va badiiy adabiyotda ona obrazi kabi an’anaviy yo‘nalishlar bilan bir qatorda, biotexnologiyalar, sun’iy intellekt, IT (STEM) va innovatsion iqtisodiyot sohalarida ayollarning o‘rni tadqiq etilayotgani anjumanning zamonaviy talablarga to‘liq hamohang ekanidan dalolat beradi. Zamonaviy Sharq ayoli bir qo‘lda beshikni tebratib, oilaviy qadriyatlarni asrasa, ikkinchi qo‘lda ilm-fan va texnologiyalar bo‘yicha yuksak cho‘qqilarni zabt etmoqda. Bu an’ana va innovatsiyaning mukammal uyg‘unligidir.

Konferensiya «ustoz-shogird» an’anasining amaldagi yorqin namunasidir. Unda tajribali akademik va professorlar bilan bir qatorda doktorantlar, magistrantlar hamda ilm-fanga ilk qadam qo‘yayotgan iqtidorli talaba-qizlarning ishtiroki avlodlar uzviyligini ta’minlaydi. Pedagog-olimalar o‘z shogirdlariga nafaqat ilmiy ko‘nikmalarni, balki milliy g‘urur va ijtimoiy mas’uliyat tuyg‘ularini singdirib, kelajakning intellektual avlodini kamolga yetkazmoqda.

Xulosa o‘rnida aytish mumkinki, mazkur anjuman xotin-qizlarning intellektual, ijodiy va liderlik salohiyatini ro‘yobga chiqaruvchi, Uchinchi Renessans poydevorini yaratayotgan Yangi O‘zbekistonning ma’naviy negizlarini mustahkamlashga xizmat qiluvchi strategik ahamiyatga molik ilmiy tadbir. Uning materiallari sotsiologlar, tarixchilar, dinshunoslar va keng jamoatchilik uchun bebaho ilmiy-amaliy manba bo‘lib qolaveradi.  

O‘zA muxbiri N.Usmonova yozib oldi.