O‘zA O`zbek

13.08.2018 23:13 Chop etish versiyasi

Markaziy Osiyo xalqaro transport yo‘laklari tizimida: O‘zbekiston nigohi

Markaziy Osiyo xalqaro transport yo‘laklari tizimida: O‘zbekiston nigohi
Sentyabr oyida Toshkentda “Markaziy Osiyo xalqaro transport yo‘laklari tizimida: strategik istiqbollar va foydalanilmagan imkoniyatlar” mavzuidaxalqaro konferensiya o‘tkaziladi. 

Bo‘lajak tadbir to‘g‘risida batafsil ma’lumot olish maqsadida O‘zA sharhlovchisi O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Strategik va mintaqalararo tadqiqotlar instituti eksperti F.JO‘RAYEV bilan suhbatlashdi. 

– Dastavval anjumanning kun tartibi haqida ma’lumot bersangiz.

– Mazkur forum, avvalo, Markaziy Osiyo transport-tranzit salohiyatini rivojlantirishga oid qo‘shma sa’y-harakatlarni muhokama qilish vabu boradagi chora-tadbirlarni ishlab chiqishga yo‘naltirilgan. 

Davlatimiz rahbari Shavkat Mirziyoyev Prezident lavozimidagi faoliyatining ilk kunlaridanoq Markaziy Osiyoni yagona mintaqa sifatida rivojlantirishning ahamiyati va dolzarbligini e’tiborga olgan holda, faol mintaqaviy siyosat yuritish, Markaziy Osiyoda qulay siyosiy muhit yaratish, mintaqadagi mamlakatlar bilan barcha yo‘nalishlarda, jumladan, O‘zbekiston tashqi siyosatining ustuvor tarmoqlaridan bo‘lgan transport sohasi bo‘yicha konstruktiv vao‘zaro manfaatli munosabatlarni yo‘lga qo‘yish kabi vazifalarni belgilab bergan edi. 

Mamlakatimizda transport infratuzilmasini yanada rivojlantirish vatranzit yuk tashish hajmini oshirish masalalariga alohida e’tibor qaratilmoqda. 

Hozirgi kunda O‘zbekistonda 2015-2019 yillarda muhandislik-kommunikatsiya va yo‘l-transport infratuzilmasini rivojlantirish va modernizatsiya qilish dasturi amalga oshirilmoqda. Dastur milliy transport tarmog‘ini rivojlantirish sohasida xalqaro talablar va standartlarga javob beradigan yaxlit kompleks strategiyani ishlab chiqish hamda mahalliy ishlab chiqaruvchilarning mahsulotlarini hududiy va jahon bozoriga olib chiqishni hisobga olgan holda ushbu strategiyani xalqaro transport tizimiga keng integratsiyalashni ta’minlashni ko‘zda tutadi. 

Ta’kidlash joizki, bugungi kunda mamlakatimizda transport-tranzitsalohiyatiniyanada rivojlantirish uchun barcha zarur sharoitlar yaratilmoqda. Transport tizimining o‘tkazuvchanlik qobiliyatini oshirish, O‘zbekiston hududidan o‘tish uchun mavjud to‘siqlarni bartaraf etish ishlari amalga oshirilmoqda, bu esa Markaziy Osiyoda xalqaro transport yo‘laklarini rivojlantirishda muhim ahamiyat kasb etadi. 

Mintaqani rivojlantirishga qaratilgan muhim loyihalarni amalga oshirish maqsadida o‘tgan yil noyabr oyida Samarqandda “Markaziy Osiyo: yagona tarix va umumiy kelajak, barqaror rivojlanish va taraqqiyot yo‘lidagi hamkorlik” mavzuida xalqaro konferensiya o‘tkazildi. Prezident Shavkat Mirziyoyev ushbu tadbirdagi nutqida hozirgi kunda mintaqaviy hamkorlikni barcha muhim sohalar bo‘yicha rivojlantirish tendensiyalari haqida so‘zladi va Markaziy Osiyo bo‘yicha qator tashabbuslarni ilgari surdi. Davlatimiz rahbarining asosiy tashabbuslaridan biri – Markaziy Osiyo bo‘yicha BMT rezolyutsiyasini qabul qilish taklifi xalqaro hamjamiyat tomonidan keng qo‘llab-quvvatlandi, joriy yil iyun oyida BMT Bosh Assambleyasi “Markaziy Osiyo mintaqasida tinchlik, xavfsizlikk va barqaror ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyotni ta’minlash bo‘yicha mintaqaviy va xalqaro hamkorlik” rezolyutsiyasini qabul qildi. Rezolyutsiyada transport infratuzilmasi va tranzit yo‘laklarini rivojlantirish, yangi avtomobil va temir yo‘llar, aviaqatnovlarni ochish orqali barcha transport turlarining o‘zaro hamkorligini kuchaytirishga alohida e’tibor qaratilgan. 

Yirik xalqaro bozorlarni o‘zaro birlashtiruvchi eng qisqa yo‘nalishlar mintaqamiz orqali o‘tadi. Hududimizning transport-tranzit salohiyati uning tarixan Sharq va G‘arb, Shimol va Janub o‘rtasida ko‘prik vazifasini o‘tagan Buyuk ipak yo‘lining markazidagi geostrategik joylashuvi bilan belgilanadi. Prezident Shavkat Mirziyoyev joriy yil mart oyidaOstona shahrida bo‘lib o‘tgan Markaziy Osiyo davlat rahbarlarining maslahat uchrashuvidagi nutqida mintaqani yirikdengizportlari va dunyo bozorlari bilan bog‘lash imkonini beradigan transport-kommunikatsiya loyihalarini amalga oshirish ustuvorvazifa ekanini ta’kidladi. 

Markaziy Osiyoda mavjud transport yo‘laklarini takomillashtirish va yangilarini shakllantirish dolzarbligini e’tirof etgan holda, davlatimiz rahbari Samarqandda bo‘lib o‘tgan tadbirda Toshkentshahrida transport yo‘laklari bo‘yicha xalqaro konferensiyani tashkil etishtashabbusi bilan chiqdi. 

Bo‘lajak konferensiyada mintaqamiz transport-tranzit salohiyatini rivojlantirish, uni xalqarotransport xabiga aylantirish, Markaziy Osiyo orqali o‘tadigan xalqaro transportyo‘laklariningtranzitsalohiyatidansamarali foydalanish bo‘yichatakliflar ishlab chiqish kutilmoqda. 

– Mazkur anjuman O‘zbekiston va Markaziy Osiyo mamlakatlari uchun nechog‘lik ahamiyatga ega?

– Konfereniyada, birinchidan, barcha Markaziy Osiyo mamlakatlarini qiziqtirgan, ikkinchidan, xorijiy investitsiyalarni jalb etish va yangi loyihalarni amalga oshirish maqsadida xalqaro tashkilotlar, eng avvalo, xalqaro moliyaviy tuzilmalar bilan hamkorlikka qaratilgan, uchinchidan, Markaziy Osiyo mamlakatlarining transport-tranzit salohiyatini yanada takomillashtirish bo‘yicha qo‘shma sa’y-harakatlarni ishlab chiqishga yo‘naltirilgan masalalar muhokama qilinadi. 

Markaziy Osiyoda qo‘shimcha yuk tashish oqimlarini jalb etish imkonini beradigan yangi transport va tranzit yo‘laklarini shakllantirish, transport va logistika sohasida kadrlar tayyorlash bo‘yicha xorijiy tajribani o‘rganib, xalqaro logistika markazlari tarmog‘ini yaratish, mintaqa transport-logistika salohiyatini rivojlantirish uchun xorijiy mamlakatlarning portlaridan samarali foydalanish uslublarini shakllantirish, Markaziy Osiyoda Janubiy va Janubi-Sharqiy Osiyo, Yevropa, Yaqin va O‘rta Sharq mamlakatlarini birlashtiruvchi muhim tranzit yo‘l bo‘lib xizmat qiladigan yagona integratsiyalashgan xabni yaratish masalalari mintaqamiz uchun dolzarb ahamiyat kasb etadi. 

Tadbirni o‘tkazishdan asosiy maqsad – mintaqa tranzit salohiyatini birgalikda rivojlantirish, xalqaro transport yo‘laklaridan foydalanish samaradorligini oshirish, xalqaro tashuvlar jarayonidagi turli to‘siqlarni bartaraf etishga qaratilgan chora-tadbirlarni ishlab chiqish, me’yoriy-huquqiy baza va tarif siyosatini takomillashtirish hisoblanadi. 

Anjumanning to‘rt sho‘basida “Markaziy Osiyo mamlakatlari transport-tranzit salohiyatining bugungi holati va uni rivojlantirish istiqbollari”, “Temir yo‘l transportini rivojlantirishningxalqaro va mintaqaviy tendensiyalari”, “Avtomobil tashuvlarini takomillashtirish bo‘yicha xalqaro hamkorlik: xorijiy tajriba va milliy amaliyot”, “Markaziy Osiyoda havo transportini rivojlantirishningdolzarbmasalalari” kabi mavzularda yig‘ilishlar o‘tkaziladi. 

Konferensiyada45mamlakatdan 200 dan ortiq mehmon, 25 xalqaro tashkilot, moliya institutlari va yetakchi transport kompaniyalari, jumladan, Jahon banki, OTB, ITB, YETTB, OIIB, BMTning Osiyo va Tinch okeani uchun iqtisodiy va ijtimoiy komissiyasi, BMTning Yevropa iqtisodiy komissiyasi, Xalqaro fuqaro aviatsiyasi tashkiloti, Xalqaro havo transporti assotsiatsiyasi, YEXHT, GXHJ, SHHT, IHT, MDH, Markaziy Osiyo mintaqaviyiqtisodiyhamkorlik dasturi, TRASЕKA dasturi, Xalqaro avtomobil transporti uyushmasi, Temir yo‘llar hamkorligi tashkiloti va boshqa tashkilotlar vakillari qatnashishi kutilmoqda. 

– Markaziy Osiyo mamlakatlari mintaqada transport bo‘yicha hamkorlikni rivojlantirish borasida qanday choralarni ko‘rmoqda?

– Ayrim ma’lumotlarga ko‘ra, Markaziy Osiyo mamlakatlari temir yo‘llarining uzunligi 22 ming kilometrga teng. Qozog‘iston eng yirik va eng ko‘p foydalaniladigan temir yo‘llar tizimiga ega, uning hissasiga mintaqadagi temir yo‘llarning 66 foizi va barcha yuk tashishlarning 84 foizi to‘g‘ri keladi. Mintaqadagi temir yo‘llarning qariyb 18 foizi O‘zbekiston hududidan o‘tadi va barcha tashishlarningqariyb 11 foizi mamlakatimiz hissasiga to‘g‘ri keladi. Turkmaniston taxminan 12 foiz mintaqaviy temir yo‘llarga egalik qiladi vabarcha tashishlarning 4 foizini ta’minlaydi. 

1993 yilda Belgiya poytaxtida Ozarbayjon, Armaniston, Gruziya, Qozog‘iston, Qirg‘iziston, Tojikiston, Turkmaniston va O‘zbekiston ishtirokida Bryussel deklaratsiyasi qabul qilingan edi. Mazkur hujjat Yevropadan Qora dengiz, Kavkaz, Kaspiy dengizi orqali o‘tib, Markaziy Osiyo mamlakatlariga chiqish bo‘yicha transport yo‘lagini rivojlantirish maqsadida YEI tomonidan moliyalashtiriladigan TRASЕKA texnik ko‘mak bo‘yicha mintaqalararo dasturining amalga oshirilishini boshlab berdi. 

1996 yilda Markaziy Osiyo mamlakatlaridan Eron va Turkiya hududlari orqali dunyo bozoriga chiqish imkonini beradigan yangi Transosiyo yo‘lagi – Tejon – Seraxs – Mashhad temir yo‘li ochildi. 

So‘nggi yillarda Markaziy Osiyoda o‘zaro ishonch va do‘stona muhit sharoitida transport loyihalarini ro‘yobga chiqarish bo‘yicha amaliy choralar ko‘rilmoqda. 

O‘zbekistonni xorijiy mamlakatlarning, xususan, Frankfurt, Milan, Bryussel, Vena, Saragosa, Oslo, Bazel, Dubay, Tehron, Shanxay kabi yirik logistika markazlari bilan bog‘laydigan “Navoiy” xalqaro intermodal logistika markazi faoliyati jadal rivojlanmoqda. 

2016 yil 22 iyun kuni Angren – Pop temir yo‘li ochildi. Ushbu yo‘nalish Xitoy – Markaziy Osiyo – Yevropa temir yo‘lining muhim bo‘g‘ini sifatida Xitoydan Markaziy Osiyo va Janubiy Osiyo mamlakatlariga eng qisqa yo‘l orqali chiqishni ta’minlaydi va O‘zbekiston iqtisodiyotini rivojlantirishga xizmat qiladi. 

2017 yil fevral oyida Toshkent va Dushanbe o‘rtasida 1992 yilda to‘xtatilgan aviaqatnovlar qayta tiklandi. 

Shu yilning mart oyida Toshkent – Olmaota yo‘nalishi bo‘ylab tezyurar poyezdlar harakati, milliy aviatashuvchilarning qo‘shimcha parvozlari yo‘lga qo‘yildi. 

2017 yil sentyabr oyida O‘zbekiston – Qirg‘iziston chegarasidagi “Do‘stlik” nazorat-o‘tkazish punkti faoliyati tiklangani O‘zbekiston va Qirg‘izistontarixida muhim voqea bo‘ldi. Bu ikki mamlakat o‘rtasidagi azaliy hamkorlik aloqalarini yanada mustahkamlashda muhim omil bo‘lib xizmat qiladi. 

2017 yilda Amudaryo orqali o‘tadigan Turkmanobod – Forob yangi temir yo‘l va avtomobil ko‘priklari ochildi. Bu yuk tashish hajmini 2,5 barobar oshirish imkonini berdi. Amudaryo orqali o‘tadigan ko‘priklar yuk oqimlarini Osiyo va Tinch okeani mintaqasi, Janubiy Osiyo davlatlaridan Kaspiy dengizi, undan keyin Qora dengiz va O‘rtayer dengizi mintaqasi, Yevropa, Kavkazorti, Yaqin va O‘rta Sharq mamlakatlariga to‘g‘ridan-to‘g‘ri olib chiqish imkonini beradi. Shuningdek, ushbu ko‘priklar O‘zbekiston – Turkmaniston – Eron – O‘mon transport-tranzit yo‘nalishiningmuhim bo‘g‘ini hisoblanadi. 

O‘zbekiston – Qirg‘iziston – Xitoy temir yo‘li qurilishi ham faollashdi. Mazkur loyiha SHHT makoni uchun dolzarb ahamiyatga ega. Uning amalga oshirilishi loyiha ishtirokchilari hamda Markaziy Osiyoning boshqa barcha davlatlari va Xitoy o‘rtasidagi savdo-iqtisodiy munosabatlarni kengaytirish imkonini beradi. Ushbu temir yo‘li Xitoydan Qirg‘iziston va O‘zbekiston orqali Sharqiy Yevropa va Yaqin Sharq mamlakatlariga yuk tashish imkoniyati yaratilishi tufayli Xitoy yuklarini Yevropa mamlakatlariga yetkazadigan eng qisqa yo‘llardan biriga aylanadi va butun Markaziy Osiyo transport-logistika infratuzilmasini rivojlantirishga xizmat qiladi. 

Joriy yilfevral oyida Markaziy Osiyodan ilk bor to‘g‘ridan-to‘g‘ri Xitoyga chiqadigan Toshkent – Andijon – O‘sh – Irkeshtom – Qashg‘ar avtomobil yo‘lagi bo‘yicha qatnov yo‘lga qo‘yildi. 

Mart oyida O‘zbekiston va Tojikiston chegarasida Samarqand va Panjikentni birlashtiruvchi “Jartepa” nazorat-o‘tkazish punkti ishga tushdi. Sakkizta avtomobil va bitta “Amuzang” temir yo‘l o‘tkazish maskani faoliyati tiklandi. G‘alaba – Amuzang– Xushadi temir yo‘l liniyasining ishga tushirilishi tranzit tashishlarini rivojlantirishda muhim rol o‘ynaydi, Turkmaniston va Afg‘onistonga chiqish uchun qo‘shimcha imkoniyatlar yaratadi. 

Markaziy Osiyoning strategik kelajagi va istiqbollari mintaqaning ajralmas qismi hisoblangan Afg‘onistondagi hududiy jarayonlarda faol ishtirok etishga bevosita bog‘liq. Afg‘oniston Prezidenti Ashraf G‘anining 2017 yilda O‘zbekistonga tashrifi doirasida “Surxon – Puli Xumri” elektr uzatish liniyasini qurish loyihasini amalga oshirish to‘g‘risida kelishuvga erishildi. Yangi liniya O‘zbekistondan Afg‘onistonga elektr energiyasi yetkazib berishni 70 foizga oshirish, ya’ni yiliga 6 milliard kVt/soatga yetkazish imkonini beradi. 

2011 yilda Afg‘onistondagi ilk temir yo‘l – Hayraton – Mozori Sharif liniyasini bunyod etgan O‘zbekiston ushbu mamlakat iqtisodiyotini rivojlantirishga katta hissa qo‘shmoqda. Istiqbolda Afg‘oniston iqtisodiyotini tiklashga xizmat qiladigan “Mozori Sharif – Hirot” temir yo‘lini qurish loyihasi amalga oshiriladi. Mazkur yo‘l O‘zbekistonning tovar ayirboshlash va tranzit imkoniyatlarini oshirishga xizmat qilishi shubhasiz, natijada esa mamlakatimiz Erondagi, shu jumladan, Bandar Abbos va Chobahor bandargohlariga to‘g‘ridan-to‘g‘ri chiqish imkoniyatiga ega bo‘ladi. 

2017 yilda O‘zbekiston va Afg‘oniston o‘rtasida aviaqatnovlar yo‘lga qo‘yilgani muhim voqea bo‘ldi. Bu Toshkent aeroportidan Afg‘oniston samolyotlarida Germaniya, Buyuk Britaniya va Yevropaning boshqa mamlakatlariga amalga oshirilayotgan parvozlar uchun aviaxab sifatida foydalanish imkonini beradi. 

Afg‘oniston bilan transport sohasidagi hamkorlikni rivojlantirish hamda transafg‘on yo‘lagi doirasida yangi temir yo‘llarini barpo etish istiqbolda Markaziy Osiyoning eng qisqa yo‘llar orqali Hind okeani va Fors ko‘rfazidagi bandargohlarga chiqishini ta’minlaydi, Janubiy va Janubi-Sharqiy Osiyoni Yevropa va Xitoy bozorlari bilan bog‘laydi.

– Markaziy Osiyoda xalqaro ahamiyatga ega qanday transport loyihalari mavjud? Mintaqamizda ularga talab qay darajada?

– Keyingi paytlarda mintaqamiz mamlakatlari xalqaro transport borasidagi imkoniyatlarini kengaytirishga doir sa’y-harakatlarini faollashtirayapti. Bugungi kunda Markaziy Osiyo orqali qator xalqaro transport yo‘laklari tashkil etilmoqda. 

2018-2023 yillarda Xitoy va G‘arbiy Yevropani bog‘laydigan “Yevroosiyo” transport yo‘lagini qurish va foydalanishga topshirish rejalashtirilgan. Ushbu magistral Pekindan boshlab Ostona, Moskva va Minsk orqali Berlinga qadar davom etadi. Dastlabki hisob-kitoblarga ko‘ra, 2050 yilga borib ushbu yo‘lak orqali yiliga 37 million yo‘lovchi tashiladi. 

Yana bir loyiha – “G‘arbiy Yevropa – G‘arbiy Xitoy”. Uning Xitoy –Qozog‘iston qismi 2016 yilda ish boshlagan bo‘lib, Yevropaga eltuvchi eng qisqa avtomobil yo‘li hisoblanadi, bu yerda yuk tashish muddati 10-12 kunni tashkil etadi. Loyiha 2030 yilga qadar to‘liq ishga tushirilishi kutilmoqda. Yo‘lak Sankt-Peterburg – Moskva – Orenburg – Oqto‘ba – Olmaota – Qorg‘as orqali o‘tadi. 

2017 yilda Afg‘oniston, Turkmaniston, Ozarbayjon, Gruziya va Turkiya vakillari “Lojuvard” transport yo‘lagini yaratish to‘g‘risidagi kelishuvni imzoladi. Unga muvofiq, temir va avtomobil yo‘llari orqali Torkundi shahri (Afg‘oniston) Ashxobod bilan va Kaspiy dengizidagi Turkmanboshi bandargohi bilan bog‘lanadi. So‘ng yo‘lak Kaspiy orqali Bokuga, keyinchalik Tbilisi orqali Anqaraga, yo‘l-yo‘lakay Poti va Batumi portlarida tarmoqlanib, Anqaradan Istanbul va Qarsga eltadi, shu tariqa Yevropaning transport tizimiga ulanadi. 

Qozog‘iston – Turkmaniston – Eron yo‘lagiga kelsak, 2018 yil may oyida Xitoydan ushbu yo‘nalishda konteynerli poyezd yurdi. Ushbu masofani bosib o‘tishga 2 haftaga yaqin vaqt ketdi, bu dengiz yo‘liga qaraganda o‘rtacha ikki barobar tez degani. 2022 yilga borib temir yo‘l orqali yuk tashish hajmi yiliga 15 million tonnani tashkil etishi kutilmoqda. 

“Sharq – G‘arb” loyihasi Xitoy va Yevropa o‘rtasida transport aloqasini yo‘lga qo‘yishga qaratilgan. Boku – Tbilisi – Qars temir yo‘li ushbu transport yo‘lagining muhim bo‘g‘inidir. Mazkur loyiha Turkiya va Yevropadan Markaziy Osiyo mamlakatlari, Xitoy va Eronga muntazam yuk tashishni yo‘lga qo‘yishda muhim rol o‘ynaydi. 

O‘zbekiston ham ushbu loyihada ishtirok etishdan manfaatdor. Prezidentimizning “2018-2022 yillarda transport infratuzilmasini takomillashtirish va yuk tashishning tashqi savdo yo‘nalishlarini diversifikatsiyalash chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qaroriga binoan Boku – Tbilisi – Axalkalaki – Qars temir yo‘li orqali tashqi savdo yuklarining dastlabki tranzit tashuvlarini amalga oshirish choralari ko‘rilmoqda. 

“Shimol – Janub” loyihasining ochilishi, ma’lumotlarga qaraganda, 2020 yilga mo‘ljallangan. Ushbu transport yo‘lagi Sankt-Peterburg bandargohini Eronning Bandar Abbos va Chobahor bandargohlari bilan bog‘laydi, shu tarzda dengiz yo‘li Hindistondagi Mumbay bandargohiga qadar uzaytiriladi. 

Ushbu transport yo‘lagi Eron orqali Fors ko‘rfazi mamlakatlariga yuk tashish jarayonini soddalashtirishi tufayli Markaziy Osiyo uchun dolzarb ahamiyatga ega. Har yili yo‘lak orqali 3-5 million tonna yukni tranzit qilish imkoniyati paydo bo‘ladi. 

Mazkur transport yo‘lagi O‘zbekiston uchun ham muhim. Prezident Shavkat Mirziyoyev 2018 yil iyun oyida Sindao shahrida bo‘lib o‘tgan SHHT sammitida O‘zbekiston Mozori Sharif – Hirot, Xitoy – Qirg‘iziston – O‘zbekiston temir yo‘l liniyalarini qurish, shuningdek, Markaziy Osiyo – Fors ko‘rfazi, “Shimol – Janub” va “Sharq – G‘arb” transmintaqaviy yo‘laklarni rivojlantirish tarafdori ekanini ta’kidladi. 

– Keyingi vaqtlarda jahon ekspertlar hamjamiyatida Xitoy tomonidan ilgari surilgan “Bir makon, bir yo‘l” tashabbusining transportga doir qismi xususida ko‘p so‘z yuritilmoqda. Bu boradagi ishlardan umumiy qilib olganda qanday natijalar kutish mumkin?

– E’tiboringizni O‘zbekiston “Bir makon, bir yo‘l” tashabbusini qo‘llab-quvvatlashi va unda yanada faol ishtirok etishdan manfaatdorligiga qaratishni istardim. Yaxshi ma’lumki, “Bir makon, bir yo‘l” tashabbusi, avvalo, savdo-iqtisodiy munosabatlarni rivojlantirishga, Xitoyni jahon aholisining 60 foizi va yalpi ichki mahsulotining 30 foizi to‘g‘ri keladigan 65 dan ortiq mamlakat bilan bog‘laydigan yangi transport yo‘llarini shakllantirishga qaratilgan. 

Prezidentimiz 2017 yil may oyida Pekinda bo‘lib o‘tgan “Bir makon, bir yo‘l” xalqaro forumidagi nutqida ushbu loyihaning Markaziy Osiyo uchun dolzarbligini alohida ta’kidladi. Bu, birinchidan, Markaziy Osiyoda transport, savdo, investitsiya, energetika va yuqori texnologiyalar sohalarida yirik loyihalarni amalga oshirish, ikkinchidan, Markaziy Osiyoni Xitoy va Rossiya orqali Janubiy, Janubi-Sharqiy Osiyo va Yevropa mamlakatlari bozorlari bilan bog‘laydigan transport-logistika yo‘nalishlarini ochish bo‘yicha hamkorlik yuzasidan kompleks harakatlar dasturi ishlab chiqishdan iboratdir. 

O‘zbekiston – Qirg‘iziston – Xitoy temir yo‘lini qurish va ishga tushirish “Bir makon, bir yo‘l” tashabbusi doirasidagi yirik transport loyihalaridan bo‘ladi. 

“Bir makon, bir yo‘l”ni innovatsiyalar bilan boyitish, xususan, Buyuk ipak yo‘lini raqamlashtirish maqsadida raqamli iqtisodiyot sohasidagi hamkorlikni faollashtirish ham e’tiborga molik. 

2017 yilda o‘tgan “Bir makon, bir yo‘l” xalqaro iqtisodiy forumi doirasida XXR Raisi Si Szinpin tomonidan ilgari surilgan ushbu tashabbus raqamli iqtisodiyot va raqamli diplomatiyaga doir milliy tizimlarni rivojlantirish, superkompyuter markazlari, global raqamli do‘konlar, “aqlli shaharlar”ni tashkil etish, elektron tijorat va tibbiyotni kengaytirish, shuningdek, davlatlarning turli ichki siyosiy va tashqi siyosiy vazifalarini hal etishda sun’iy ong texnologiyasidan foydalanishga qaratilgan. 

Bugungi kunda deyarli barcha rivojlangan va rivojlanayotgan mamlakatlarda transport va logistikaga oid raqamli xizmatlar jadal rivojlanmoqda. 

Ushbu tendensiyani hisobga olgan holda xalqaro konferensiyada Markaziy Osiyo mamlakatlarining avtomobil, temir yo‘l va havo transporti tizimlarida axborot texnologiyalari, raqamli marketing xizmatlarini joriy etish bilan bog‘liq masalalarni muhokama qilish rejalashtirilgan. 

– Ushbu tadbirdan qanday natijalar kutilmoqda?

– Transport yo‘laklari bo‘yicha xalqaro forum mamlakatimizda ilk bor tashkil etilayotganini ta’kidlash lozim. Umid qilamizki, O‘zbekiston Markaziy Osiyo mamlakatlarining mintaqaviy transport-kommunikatsiya tizimini shakllantirish, transport va logistika sohalarida yangi investitsiya loyihalarini ishlab chiqishga doir sa’y-harakatlarni faollashtirish yuzasidan uzoq muddatli va ko‘p tomonlama hamkorlik uchun qulay sharoitlar yaratishga katta hissa qo‘shadi. 

Xorijiy davlatlarning bandargohlariga chiqish maqsadida Markaziy Osiyoning transport-tranzit imkoniyatlarini kengaytirish bo‘yicha yangi kelishilgan qarorlarni ishlab chiqish mintaqa uchun muhim va dolzarbdir. 

Bundan tashqari, konferensiya yakunida Markaziy Osiyo mamlakatlari transport kommunikatsiyalarini rivojlantirish bo‘yicha umummintaqaviy dasturni imzolashi kutilmoqda. 

Shuningdek, Prezidentimiz 2017 yil iyun oyida SHHT sammitida ilgari surgan tovarlar va transport vositalari harakatini soddalashtirish masalalarini tartibga solishga, xalqaro tashishlar ustidan nazoratga doir yagona yondashuvni shakllantirishga qaratilgan transportda tashishlarni integratsiyalashgan boshqarish tizimini tashkil etish to‘g‘risidagi tashabbus yuzasidan fikr almashish ko‘zda tutilgan. 

Abu Bakir O‘rozov, O‘zA
2 952