ЎзА Ўзбек

22.07.2020 Чоп этиш версияси

Университет нуфузининг оширилиши – давр талаби

Университет нуфузининг оширилиши – давр талаби

Журналист Дилшод Каримовнинг 2020 йил 5 июлда Ўзбекистон Миллий ахборот агентлиги сайтида эълон қилинган Самарқанд Давлат университети ректори, профессор Р.И.Холмуродов билан “Ўзбекистонда илм-фаннинг янги ренессанс даври бошланмоқда” номли суҳбатини ўқиб, биз – Самарқанд Давлат университетида фаолият олиб бораётган профессор-ўқитувчиларнинг қалби фахру ғурурбахш ҳислар билан чулғанди.

Бу хурсандчилигимизнинг боиси шуки, жаҳон тамаддунига ўзларининг беқиёс улкан ҳиссаларини қўшган, газетада номлари зикр этилган буюк аждодларимиз, илм-фан, ақл-тафаккур, маънавият-маърифат бобида қандай қилиб бундай олий даражаларга эришган, улар қаерда ўқиган, кимлардан таълим-тарбия олган деган саволларга жавоб топиш асрлар давомида юртимиз зиёлиларининг асрий орзулари бўлиб келаётган эди. Ниҳоят бу савол ўз ечимини топди десак, ҳеч қандай муболаға бўлмайди. Хақиқатан ҳам Ватанимиз ҳудудидан етишиб чиққан буюк алломалар ўзларининг бундай олий мақсадларига мамлакатимизда фаолият юритган минглаб мадрасаларда олган таълим-тарбиялари орқали эришганликларига ҳеч қандай шубҳа қолдирмайди.

Бизлар фаолият олиб бораётган Мирзо Улуғбек мадрасаи олиясининг вориси бўлган Самарканд Давлат университетида таҳсил олиб, ўз илмий-педагогик фаолиятимизни шу олий таълим муассасасида бошлаб, ҳозир ҳам шу ерда ишлаётганимиздан ниҳоятда мамнунмиз.

Бизнинг севикли университетимиз фаолияти давомида Ватанимизга, қолаверса бутун Марказий Осиё мамлакатларига неча минглаб олий маълумотли малакали мутахассислар етказиб берган. Жумладан, бизлар билган 1956-2020 йиллар давомида физика-математика факультетини тугатиб, илмнинг юқори чуққиларига эришган математика мутахассислиги буйича 4 нафар академик (Т.Ширинқулов, И.С.Куклес, С.Лақаев, М.Сатторов), физика мутахассислиги буйича ҳам 10 га яқин академиклар (У.Орипов, А.К.Отахўжаев, Ш.А.Воҳидов, Н.Й.Тўраев, Т.М.Мўминов, М.Х.Ашуров), 100 га яқин физика-математика фанлари докторлари, профессорлар, 200 дан ортиқ фан номзодлари, доцентлар етишиб, мамлакатимизнинг турли вилоятларида турли лавозимларда фаолият кўрсатиб келмоқдалар. Булардан ташқари, Самарқанд Давлат университетининг физика-математика факультетини тугатиб, ўз иш фаолиятини қўшни Тожикистон Республикасида давом эттириб, академик даражасига эришган А.Адҳамов, Б.Нарзуллаев, М.Саттаровларни ҳам эсга олиш лозим. 

photo_2020-07-22_18-26-57.jpg 

Қейинги уч-тўрт йил ичида Президентимизнинг бир қатор қарорлари асосида мамлакатимизда ёшлар таълим-тарбиясига эътибор янада кучайтирилди. Шу жумладан, Самарқанд Давлат университетида ҳам таълим-тарбия, ўқув-услубий, илмий ишлар тубдан яхшиланди, профессор- ўқитувчиларни моддий ва маънавий рағбатлантириш, таълимнинг сифати ва самарадорлигини оширишга эътибор қаратилди, талабаларнинг ўқув адабиётлари билан мустақил ишлашларига сезиларли даражада эътибор кучайтирилди, натижада университетда иш унуми ортиб, илмий салоҳият кўтарилди. Бу амалга оширилган ишларни университетнинг илмий салоҳиятини ошириш учун белгиланган стратегик чора-тадбирлар десак тўғри бўлади. Университет ректори, профессор Р.И.Холмуродовнинг ташаббуси билан қисқа вақт оралиғида таълимга йўналтирилган юздан ортиқ дарсликлар, ўқув қўлланмалар яратилди. Янги тузилган намунавий ўқув дастурлари асосида ўқув адабиётларининг янги авлодини яратиш профессор ўқитувчилар олдига қўйилган муҳим талаблардан бири ҳисобланади. Қисқа вақт ичида кўпгина фанлардан шундай ўқув адабиётлари яратилиб, университет қошида ташкил этилган замонавий нашриётда чоп қилинишининг ташкил этилганлиги бу борада олиб борилаётган ишларнинг маҳсулдорлигидан далолатдир. 

Талабаларнинг мустақил таълим олиш масаласи энг оғриқли нукталардан бири ҳисобланади. Ваҳоланки, ҳозирги кунда талабалар билим олишларида умумий ўқув юкламанинг қарийб 50-60 фоизи мустақил таълимга ажратилган. Талаба маърузаларни тинглаб, амалий, семинар машғулотларини дарс давомида бажариб, ўз билими устида мустақил ишлаб, таълим олмас экан, олган билимларини мустаҳкамламас экан, унинг билими биз истагандек чуқур бўлмайди, юзакилигича, саёзлигича қолаверди. Шунинг учун талабаларнинг мустақил таълим олишини ташкиллаштириш, назарот қилиш ва баҳолаш тизимини янада такомиллаштириш лозим. Балки бунинг учун талабалар маълум фандан тўплаши лозим бўлган 100 баллнинг 20 фоизини фақат мустақил таълим орқали олишини ҳисобга олиши мумкин бўлар.

Физика факультетида ўқиётган талабаларнинг ҳақиқий мутахассис бўлиб етишувида ўқув лаборатория машғулотларнинг аҳамияти ниҳоятда катта. Факультет ўқув корпуси 2016 йилда капитал таъмирлангандан кейин Германиядан келтирилган ўқув лаборатория жиҳозлари аҳволни анча яхшилашга олиб келди. Аммо ҳақиқий физик-экспериментаторлар етишиб чиқиш учун ўқув лабораторияларининг ўзигина етарли эмас. Илмий лабораториялар ҳам бўлиши лозим. Физика факультетининг илмий лабораторияларидаги асбоб-ускуналар ўтган асрнинг 50-90 йилларида олинган бўлиб, ҳам маънан, ҳам жисмонан эскирган. Шу муносабат билан келажакда физика факультетининг ўқув илмий лабораторияларини замонавий талаб даражасига олиб келиш учун алоҳида илмий ўқув корпуси қурилишини ният қиламиз.

Шуни катта ишонч билан айтиш мумкинки, Самарқанд Давлат университети физика ва математика факультетлари илмий жамоаси, профессор-ўқитувчилари, университетимиз раҳбари Рустам Ибрагимович Холмуродовнинг ташаббусларини якдиллик билан қўллаб-қувватлаб, чуқур миннатдорлик изҳор этади, университетимизнинг буюк астроном Мирзо Улуғбек мадрасайи олиясининг ҳақиқий вориси сифатида дунёга машҳур олий таълим муассасалари сафидан муқим ўрин олиши учун бор куч-ғайрати, билим-тажрибаларини сарфлайди.

А.Ғозиев , Самарқанд Давлат
университети профессори.
Ў.Жўраев, ф.м.ф.н, доцент .

2 988
ЎзА