Афғонистон бўйича халқаро анжуман
![](https://cdn.uza.uz/2021/01/02/22/23/hJa4rdGi3YrL4phtvblbXpuLFlp6DZDA_normal.jpg)
Жорий йилнинг 21 июль куни Афғонистондаги вазиятни барқарорлаштириш ва Афғонистон Ислом республикасида ижтимоий-иқтисодий лойиҳаларни амалга ошириш масалаларига бағишланган халқаро онлайн-конференция бўлиб ўтди.
Жорий йилнинг 21 июль куни Афғонистондаги вазиятни барқарорлаштириш ва Афғонистон Ислом республикасида ижтимоий-иқтисодий лойиҳаларни амалга ошириш масалаларига бағишланган халқаро онлайн-конференция бўлиб ўтди.
Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Стратегик ва минтақалараро тадқиқотлар институти ва Германиянинг Конрад Аденауэр номидаги жамғарманинг Марказий Осиёдаги ваколатхонаси ҳамкорлигида ташкил этилган тадбирда ГФР, Покистон, Афғонистон, Қозоғистон, Қирғизистон, Тожикистон ва Ўзбекистондаги таҳлилий ва тадқиқот марказлари раҳбарлари ва етакчи экспертлари иштирок этди.
Конференцияда Афғонистон Ислом Республикасидаги низони тинч йўл билан тартибга солиш ва Афғонистон иқтисодиётини тиклашда Марказий Осиё мамлакатларининг роли масалалари муҳокама қилинди.
![photo_2020-07-24_18-46-41.jpg photo_2020-07-24_18-46-41.jpg](/upload/medialibrary/7f8/photo_2020_07_24_18_46_41.jpg)
Биринчидан, Афғонистон муаммоларини ҳал этиш тамойиллари ва ёндашувлари бўйича минтақавий ва жаҳон кучлари ўртасидаги консенсус сезиларли даражада кучайди, бу ўз навбатида ушбу мамлакатда тинчлик жараёнини сифат жиҳатдан янги босқичга олиб чиқишга хизмат қилади. Бу, шунингдек, 2018 йил март ойида Афғонистон бўйича халқаро конференция якунида қабул қилинган ҳамда илк маротаба Афғонистон ҳукумати ва «Толибонлар» Ҳаракати ўртасида тўғридан тўғри музокараларни бошлаш зарурати тўғрисидаги глобал ва минтақавий даражада бирлашган позицияни мустаҳкамлаган Тошкент декларацияси қоидаларининг ҳаётга изчил тадбиқ этилиши натижасидир.
Иккинчидан, тарихий ҳужжатлар - АҚШ ва «Толибонлар» Ҳаракати ўртасида тинчлик келишуви ҳамда Афғонистон сиёсий етакчиларининг инклюзив ҳукумат ва Олий Миллий ярашув кенгашини ташкил этиш тўғрисидаги битим имзоланди. Бу Афғонистон инқирозини тезроқ ҳал этиш борасидаги муҳим қадамлардан биридир. Айни дамда барқарор ва узоқ муддатли тинчликка эришиш энг аввало, Афғонистон ичидаги барча сиёсий кучларнинг тинчлик жараёнига жалб қилинишига боғлиқ. Фақат инклюзив сиёсий жараённи таъминлаш орқалигина мамлакатда умуммиллий ярашувга эришиш мумкин.
Учинчидан, Марказий Осиё мамлакатлари раҳбарларининг яхши қўшничилик ва ўзаро манфаатли ҳамкорлик тамойилларига асосланган ҳолда, очиқ ва изчил юритаётган ташқи сиёсати туфайли минтақада мутлақо янги сиёсий муҳит шаклланмоқда. Марказий Осиё мамлакатларининг юксак даражада бирлашуви минтақадаги долзарб муаммоларни биргаликда ҳал қилиш учун зарур шароитлар яратмоқда, Евроосиё маконида барқарор тараққиёт ва хавфсизлик масалаларини самарали тарзда илгари суришга ижобий таъсир кўрсатмоқда.
Акрамжон Неъматовнинг қайд этишича, бугунги кунда МО мамлакатларида Афғонистондаги вазиятни тартибга солиш бўйича ягона консенсусга эришилган. МО мамлакатлари раҳбарларининг сиёсий иродаси ва Афғонистонда барқарор ва узоқ муддатли тинчликка эришишга кўмаклашиш бўйича қатъий истаги ўтган йили Тошкентда бўлиб ўтган МО мамлакатлари раҳбарларининг Маслаҳат учрашувида қабул қилинган МО давлатлари раҳбарларининг Қўшма баёнотида ўз ифодасини топди. Ушбу муҳим ҳужжатда минтақа мамлакатлари Афғонистондаги низони сиёсий тартибга солиш тамойиллари – зўравонликдан воз кечиш, ўқ отишни тўхтатиш, музокаралар ва муросага тайёр бўлиш тарафдори эканликлари қайд этилган.
Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Стратегик ва минтақалараро тадқиқотлар институти директори биринчи ўринбосарининг сўзларига кўра, минтақада барқарор ривожланиш истиқболлари қўшни Афғонистонда тинчликка эришиш билан бевосита боғлиқлигини инобатга олганда, МО давлатлари қўшни мамлакатни минтақавий савдо-иқтисодий ва инфратузилма лойиҳаларига жалб қилиш бўйича ҳар томонлама ҳаракат қилмоқда. Унинг қайд этишича, Афғонистонни қўшни мамлакатлар билан савдо-иқтисодий, транспорт-коммуникация ва маданий-гуманитар алоқаларига интеграциялаш Афғонистондаги вазиятни нормаллаштиришга катта ҳисса қўшади, Евроосиё континетидаги барча давлатлар учун янги имкониятлар эшигини очади.
![photo_2020-07-24_18-46-45.jpg photo_2020-07-24_18-46-45.jpg](/upload/medialibrary/349/photo_2020_07_24_18_46_45.jpg)
![photo_2020-07-24_18-46-52.jpg photo_2020-07-24_18-46-52.jpg](/upload/medialibrary/8b8/photo_2020_07_24_18_46_52.jpg)
![photo_2020-07-24_18-46-57.jpg photo_2020-07-24_18-46-57.jpg](/upload/medialibrary/32d/photo_2020_07_24_18_46_57.jpg)
![photo_2020-07-24_18-47-02.jpg photo_2020-07-24_18-47-02.jpg](/upload/medialibrary/0e9/photo_2020_07_24_18_47_02.jpg)
Шу нуқтаи назардан, покистонлик экспертнинг фикрича, МО мамлакатлари билан ҳамкорликни фаоллаштириш Афғонистонда барқарор ривожланишни таъминлашда ажойиб имконият ҳисобланади.
![photo_2020-07-24_18-47-07.jpg photo_2020-07-24_18-47-07.jpg](/upload/medialibrary/8fa/photo_2020_07_24_18_47_07.jpg)
![photo_2020-07-24_18-47-10.jpg photo_2020-07-24_18-47-10.jpg](/upload/medialibrary/b7b/photo_2020_07_24_18_47_10.jpg)
![photo_2020-07-24_18-47-14.jpg photo_2020-07-24_18-47-14.jpg](/upload/medialibrary/b70/photo_2020_07_24_18_47_14.jpg)
![photo_2020-07-24_18-47-20.jpg photo_2020-07-24_18-47-20.jpg](/upload/medialibrary/5ac/photo_2020_07_24_18_47_20.jpg)
Экспертнинг фикрича, «Мозори-Шариф – Қобул – Пешавор» темир йўли ҳамда «Сурхон – Пули-Хумри» электр узатиш линиясининг қурилиш лойиҳаларининг амалга оширилиши Афғонистон иқтисодиётини тиклаш ва ривожлантиришга катта ҳисса қўшиши мумкин. Юқоридаги лойиҳаларнинг амалга оширилишидан Афғонистон билан қўшни бўлган деярли барча давлатлар иқтисодий фойда олади. «Мозори-Шариф – Қобул – Пешавор» темир йўлининг ишга тушиши самарасида, МО давлатлари Покистоннинг Гвадар портига; Покистон – МО ва МДҲ мамлакатларига чиқиш имконига эга бўлади; Хитой Европа ва Яқин Шарқ мамлакатлари билан транспорт ҳаракатланиш узунлигини қисқартириш имконига эга бўлади. Келгусида Ҳиндистон ҳам бу лойиҳага қўшилиши мумкин.
Ўз навбатида, «Сурхон – Пули-Хумри» электр узатиш линияси Қобулни МОдаги ягона энергетика тизимига улаш имконини беради, бу минтақа мамлакатлари, энг аввало Тожикистон ва Қирғизистонга электр энергияни CASA-1000 лойиҳаси доирасида Афғонистон, Покистон ва Ҳиндистонга етказиш имкониятини тақдим этади.
Б.Мустафоевнинг қайд этишича, энг муҳими, иқтисодий ривожланиш бўйича трансминтақавий дастурлар Марказий ва Жанубий Осиёда ўзаро боғлиқлик ва барқарор ривожланишни кучайтиришда муҳим омил бўлади.
Онлайн конференция якунлари ижтимоий-иқтисодий ва инфратузилма лойиҳаларини амалга ошириш бўйича халқаро ҳамжамият саъй-ҳаракатларини бирлаштириш Афғонистонда тинчлик ва барқарорликни ўрнатилишига хизмат қилишини яна бир бор намоён этди.